Uitzwaaien met harmonicaboek | Afscheid Hans Horn bij Grafisch Centrum

Groningen

Na '25 jaar stopt Hans Horn als coördinator bij het Grafisch Centrum in Groningen. Deze drukwerkplaats waar ze klassieke grafische technieken -Times New Roman kun je er aanraken - levend houden, kwam onder zijn leiding tot bloei.

Door Arjen J. Zijlstra

Misschien zit het DNA van sommige Ploegleden nog wel op de 2 antieke drukpersen, die tegenwoordig gebruikt worden door cursisten, ervaren hobbyisten en professionele kunstenaars. Want het Grafisch Centrum is voortgekomen uit een grafische werkplaats van enkele leden van De Ploeg. Het befaamde Groningse kunstenaarscollectief.

De Uitdaging

Maar vlak in de geschiedenis van het Grafisch Centrum ook Angela Groothuizen niet uit. Toen Hans Horn (65) in 1991 coördinator werd, stond hij als snel voor de lastige opgave inkomsten binnen te halen. In het populaire tv-programma ‘De Uitdaging' zette Groothuizen zich elke aflevering in voor een goed doel door allerlei bedrijven en instanties over te halen gratis hulp te verlenen. Hierdoor geïnspireerd zette Horn op een middag de telefoon op tafel (ja, dit waren de jaren ‘90) en belde urenlang rond. Met resultaat. Het lukte Horn om kosteloos de eerste ‘Koppermaandagprent' te laten drukken, die met groot succes werd verkocht. Inmiddels is het een traditie. Elk jaar op Koppermaandag, de eerste maandag na Driekoningen, geeft het Grafisch Centrum een prent uit waarop een schilderij van een Ploeglid staat afgebeeld. Horn: “Zonder de Kopperprent hadden we denk ik niet meer bestaan en ook de werkplaats niet kunnen inrichten zoals hij nu is.”

Kachel

Het maken van de langste zeefdruk ter wereld was een ander initiatief waar Horn bij betrokken was. Zo vertelt een van de sprekers tijdens het afscheid van Horn afgelopen zaterdag. Met de hulp van talloze mensen werd een zeefdruk van 125,5 meter gemaakt en tentoongesteld in De Oosterpoort. Vervolgens werd deze per halve meter verkocht à 25 gulden (11,34 euro). Daar kon de kachel weer even van branden. Dat was toen trouwens nog een inefficiënte energieslurper. “In de werkplaats stond een gevelkachel”, vertelt Horn. “Als dan 's winters mensen met lithografie bezig waren dan stonden ze in hun T-shirt, maar aan de andere kant stonden mensen met dikke truien aan omdat het te koud was.” Gelukkig kon het oude beestje uiteindelijk vervangen worden door een cv nadat Horn een subsidie had weten los te peuteren bij een fonds. Soms had hij ook nog wat aan zijn netwerk uit de tijd dat hij als opbouwwerker actief was. Zo wist hij een aantal oude letterkasten uit de Van Mesdagkliniek in ‘eeuwigdurende bruikleen' te krijgen omdat hij nog contacten had bij de grafische opleiding daar.

Krenten

Van simpelweg het openen en sluiten van het gebouw tot het aanjagen van creatieve projecten, de werkzaamheden van Horn omvatten zowat het hele alfabet. Een van decreatieve projectenwaar hij met plezier aan terugdenkt was bijvoorbeeldBach in Groningen. Dat was een verhaal van Belcampo dat ze uitgaven in een speciale kist, met uiteraard de typografie en prenten van enthousiastelingenvan het Centrum. Maar ook aan een boek met prenten van Werkman dat in het Werkmanjaar 2015 uitkwam denkt hij graag terug. “Dat waren echt de krenten uit de pap.” Onder zijn leiding werd ook het cursusaanbod uitgebreid. Vandaag de dag omvat het: etsen, houtdruk, hoogdruk, lithografie, zeefdrukken, typografie en grafische technieken. Hij gaf zelf geen cursussen, maar had van elke techniek genoeg kennis om praktische ondersteuning te bieden en cursisten en docenten van advies te voorzien. En soms te mopperen als zaken niet liepen zoals hij dacht dat het moest.

Leporello

“Gewoon overweldigend”, zegt Horn als reactie op zijn afscheidscadeau, waar hij na alle loftuitingen mee verrast wordt. Het is een zogenaamde leporello, een harmonicaboek van 20 meter. Er is aan gewerkt door 50 grafici en 2 boekbinders. Het thema van alle bijdragen, en de titel van boek, is ‘Zwaaien naar Hans'. Samen met zijn vriendin Hanneke, die hij leerde kennen toen ze eens samen een boek maakten, bestudeert hij het geschenk met grote interesse en een niet aflatende glimlach. “Ik weet van iedereen wat voor beeldtaal die heeft. Dus dat is ook een feest van herkenning. Qua onderwerp, of stijl en techniek. En dan zie je gewoon: hé, dat is van die en dat is van die! Dat is het leuke.” Na een uur vouwt de gepensioneerde alle bladzijden ineen en sluit daarmee zelf het boek. En wie volgt Horn op? Dat zijn meerdere vrijwilligers. “Het frappante is”, vertelt een vrijwilligster “dat wat hij in al die jaren in zijn eentje heeft gedaan nu is verdeeld over vele mensen en nog steeds vindt iedereen het veel werk. Kan je nagaan. Hij had dat allemaal in zijn bolletje. Je kon hem alles vragen. En dat zijn we nu kwijt.”

Auteur

Marc Jansen