‘De struikeldrempel’ geeft Joods Groningen en verzetshelden stem en gezicht

Groningen

Johan van Gelder uit Groningen heeft deze maand het boek ‘De struikeldrempel’ uitgegeven. Dit boek bevat een contrastrijk verhalenpalet uit het Joodse leven, dat getekend is door de ellende van de Tweede Wereldoorlog.

In het boek staan verschillende personen centraal. Van BN'er Jacques d’Ancona en Abraham van Adelsbergen tot schrijfster Jos Mendel. Van de Groningse Betje Druif-Knorringa, die door het verzet in Friesland werd vermoord, tot Joop Vissel, die door toedoen van zijn moeder Rika van Gelder kon onderduiken op het Groningse platteland en uiteindelijk in Australië terechtkwam. De titel van het boek verwijst naar de eerste struikeldrempel in Nederland. De Duitse kunstenaar Gunther Demnig legde deze struikeldrempel in de Groninger Folkingestraat. De drempel staat volgens Johan van Gelder symbool voor een geschiedenis die moeilijk te vergeten is.

Pronkjewail

Opmerkelijk is volgens Van Gelder een artikel dat in 1968 in het personeelsblad ‘Pronkjewail' van de gemeente Groningen werd afgedrukt en waarin spijt werd betuigd voor de betrokkenheid aan de deportaties van de Joden, maar daar werd aan toegevoegd dat het morgen weer zou kunnen gebeuren. ‘Wij denken dat wij, mochten de omstandigheden zich opnieuw voordoe, weer grond beschikbaar zullen stellen voor kampen, treinen op tijd zullen laten rijden voor deportatie, verbodsborden zullen maken, afrasteringen zullen plaatsen en medemensen zullen verloochenen.’

Onderduiken

In het boek wordt verder aandacht besteed aan de mannen en vrouwen die Joodse Groningers tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben geholpen onder te duiken. Daarbij springen de echtparen Start, Van der Woude en Ten Have in het oog. Rie Start speelde een belangrijk rol in het verstoppen van verschillende Joodse kinderen. Ook haar man heeft een actieve rol gespeeld in het verzet. Hij werd gemarteld in het Duitse hoofdkwartier aan de Grote Markt.

Woningkaarten

De ellende van de Tweede Wereldoorlog in Groningen komt volgens de auteur akelig dichtbij als alle namen van gedeporteerde bewoners van de Folkingestraat, Nieuwstad en Schoolholm onder elkaar gezet worden. ‘De struikeldrempel, Niet vergeten’ telt 36 hoofdstukken en is te verkrijgen in de boekhandel.

Auteur

Marc Jansen