Iozefina Paulet: ‘Schaken verbindt mensen’

GRONINGEN

Voor topschaakster Iozefina Paulet (27) telde jarenlang maar één ding: winnen. Maar tegenwoordig draagt ze vooral graag uit hoeveel plezier schaken biedt en hoe een mens erdoor kan groeien. “Als je schaakt, denk je niet aan je problemen.”

Door Arjen J. Zijlstra

“Op de kleuterschool in Roemenië was ik niet zo’n sociaal kind. Ik had wel vrienden, maar als ik iemand niet kende duurde het heel lang voor ik het prettig vond met diegene te praten. Toen een schaaktrainer bij ons op school langskwam, was iedereen dan ook erg verbaasd dat ik meteen bij hem ging zitten. Hij was streng, maar ook grappig. En het spel vond ik geweldig.” Haar ouders waren blij verrast dat hun dochter zo uit haar schulp kroop door middel van het schaken. Ze ondersteunden daarom van harte dat schaken centraal kwam te staan in haar jonge leven. “Ik speelde later veel open toernooien, vaak ook tegen volwassenen. Zo’n toernooi duurde meestal meer dan een week. Daardoor ging ik maar drie maanden per jaar naar school. In de zomervakantie moest ik dan vakken inhalen die ik gemist had.” Ondanks dat het soms zwaar was, kijkt ze met veel plezier terug op haar jeugd als professioneel sporter, waarin ze meerdere topresultaten behaalde. Waaronder de titel vrouwengrootmeester.

Scherp blijven

Maar toen ze als 19-jarige in Groningen neerstreek voor een rechtenstudie - en de liefde - lukte het haar niet datzelfde niveau vast te houden. “Ik had minder tijd om toernooien te spelen en vooral ook minder tijd om te trainen. En je moet echt blijven trainen om scherp te blijven.” Bij het afgelopen NK zette ze met een tweede plek wel weer een prachtprestatie neer. Iets wat volgens haar dan ook kwam omdat ze sinds jaren weer tijd had om uitgebreid te trainen. De mate van trainingsintensiteit verklaart volgens haar ook het niveauverschil tussen mannen en vrouwen. “Vrouwen vinden naast het schaken vaak ook andere dingen belangrijk. Ook komen zorgtaken binnen de familie vaak eerder op hun schouders terecht, waardoor ze minder tijd hebben.” “Wat ook nog een rol speelt is dat mannen het iets makkelijker vinden om rondom een wedstrijd alleen maar met schaken bezig te zijn. Zo was er laatst op een toernooi iemand die het niet prettig vond dat één van haar vriendinnen een foto van haar op het internet had gepost. Ging ze kort voor ze moest spelen daar een heel punt van maken: ‘Hoe durf je zo’n lelijke foto van mij te plaatsen!?’ Een man zou zo’n foto niet eens zien.”

Positieve invloed

Paulet vertelt steeds meer oog te krijgen voor de positieve invloed die schaken kan hebben op iemands leven. “Vroeger toen ik er middenin zat had ik dat niet door, maar je kunt van schaken heel veel leren. Je leert problemen analyseren, waarbij je vervolgens zelfstandig tot een oplossing moet komen.” “Dit is nuttig in talloze levensgebieden. Maar wat mezelf betreft kan ik nog goed herinneren dat tijdens mijn rechtenstudie ik opeens dacht: hé, het afwegen welke feiten je wel en niet gebruikt, terwijl je tegelijkertijd nadenkt over je verdediging. Dat is net schaken.” Ook creativiteit en gestructureerd denken worden volgens haar gestimuleerd door regelmatig te schaken. Evenals doorzettingsvermogen. “En het verbindt mensen. Want het maakt niet uit of je dik, dun of gehandicapt bent of welke taal je spreekt. Ook is er vrijwel nooit ruzie, zoals je bij veel fysieke sporten wel hebt.”

Opgebloeid

Er zijn volgens Paulet ook verschillende wetenschappelijke onderzoeken die wijzen op de voordelen. Zo zou bij kinderen de leesvaardigheid toenemen. “Waarschijnlijk omdat het bij schaken aangemoedigd wordt om het gehele bord te bekijken. Die bredere blik is ook nuttig bij lezen.” Maar het spel heeft mogelijk ook waarde bij burn-out klachten en depressie. “In plaats van dat je met je burn-out bezig bent, doe je iets. Als je schaakt, denk je niet aan je problemen.” Paulet herinnert zich ook een jongen die ze ontmoette bij een open simultaanwedstrijd in een winkelcentrum. “Hij gaf me geen hand, keek me niet aan en maakte een wat bozige indruk. Hij kon ook amper schaken, dus het ging heel moeizaam. Drie jaar later ontmoette ik hem weer en speelde hij behoorlijk goed. Maar als persoon was hij ook helemaal opgebloeid. Zijn moeder vertelde dat schaken nu zijn passie is. Doordat hij nu zo met schaken bezig is, is er minder ruimte voor boosheid.”

Jeugdcoördinator

Om de schaaksport populairder te maken, richt Paulet zich als jeugdcoördinator bij schaakvereniging de Groninger Combinatie vooral op de puberleeftijden. “Veel kinderen haken op hun 12de af. Dat komt onder andere omdat ze dan niet meer genoeg uitgedaagd worden. Daarom proberen we goede schakers die in Groningen studeren een bijbaantje te bieden als trainers voor deze kinderen.”

Nick Schilder

Ook de Volendammer zanger Nick Schilder doet tegenwoordig veel goeds als schaakambassadeur. “Toen hij dit jaar bij de kinderacademie was aan de RUG, kwamen er natuurlijk allemaal meiden op af. Ik hield daar ook een lezing. Tot mijn verbazing schoven die meisjes, die helemaal niks van schaken wisten, ook bij mij aan. Ze maakten zelfs notities, haha. Dat had ik niet durven hopen.”

Auteur

Marc Jansen