Kunstspot | Made in Stad: Hooghoudt, Ranja en Niemeijer

GRONINGEN

De Gezinsbode plaatst maandelijks een artikel van Kunstspot, het inspiratieplatform over beeldende en toegepaste kunst geschreven door young professionals. Meer verhalen op www.kunstspot.nl.

Door Annejet Fransen

KunstspotMaak je klaar voor de combinatie van internationale kunststromingen en Groningse familiebedrijven: het Noordelijk Scheepvaartmuseum exposeert reclamestukken van meer dan 100 jaar commercieel vernuft. Hooghoudt, Tiktak, Ranja, Fongers en Niemeyer zijn de Groningse groten die samen de tentoonstelling ‘Made in Stad’ vormen. We krijgen een rondleiding door Marianne Ritsema, die meewerkte aan de opbouw, en Antrude Oudman, die de communicatie doet voor het museum. Ritsema: “Wat ik leuk vond, is dat ik bedrijven tegenkwam waarvan ik niet wist dat ze uit Groningen kwamen.” Oudman roept instemmend: “Zoals Ranja!” Zoals Ranja, inderdaad: niet enkel synoniem voor 'limonade' maar een merknaam die al sinds 1920 bestaat. Het oorspronkelijke drankje, van sinaasappelsiroop, was bedoeld voor geheelonthouders. Die hadden zo ook iets kleurigs te drinken. Pas na de Tweede Wereldoorlog richtten ze zich op kinderen.

Tijdsbeeld

Wat de tentoonstelling bijzonder maakt is het tijdsbeeld dat de kleurige prenten, bussen en verzamelplaatjes geven. De reclamebeelden evolueren mee met hun tijd in vorm en stijl. “Deze 5 bedrijven zijn ook internationaal bekend en je ziet internationale kunststijlen terug in hun reclame,” legt Oudman uit. “Daardoor bieden ze een breder perspectief: je komt meer te weten over de link tussen de stad en internationale stromingen.” “Op de platen zwaaien zinneloos gelukkige vrouwen met hun favoriete merkproducten.”

Historisch stadsmuseum

We krijgen alvast een glimp te zien van wat komen gaat: het Noordelijk Scheepvaartmuseum gaat immers in de komende jaren veranderen van een maritiem naar een historisch stadsmuseum. “De vaste tentoonstelling gaat over scheepvaart, terwijl de wisseltentoonstellingen alvast meer over de stad vertellen,” vertelt Ritsema. Dat is goed te zien. Hier staan en hangen reclameproducten van Groningse bedrijven, decennialang geproduceerd in deze stad, maar bekend door heel Nederland en zelfs daarbuiten. In de ruimte met het vroegste materiaal, uit 1880-1920, hangen foto's aan de muren van Jugendstilpanden die men nog wel aan kan wijzen, zoals het gebouw van het Nieuwsblad van het Noorden.

Business Class KLM

De verzamelobjecten, al voor de oorlog een populair klantenbindingsmiddel, verwerven zo mogelijk nog meer populariteit daarna. Ritsema wijst een paar keramieken huisjes aan in de vorm van grachtenpanden. “Dat zijn de souvenirs die KLM meegeeft aan de Business Class. Ze mochten alleen niet een merk promoten. Toen zijn ze Hooghoudt-jenever gaan schenken en zeiden ze 'we mogen zelf weten waarin we het serveren'.” De reclame verspreidde zich ook naar een nieuw medium: de televisie. Op het scherm zie je een tergend langzaam maar vreemd genoeg fascinerend animatiefilmpje van Toonder Studio's, getiteld 'Rooksignalen uit Amerika'. Een karikatuur van een indiaan blaast boodschappen van rook uit zijn vredespijp. Wat het beste merk sigaretten is? Een collega komt persoonlijk aansnellen om hem een Roxy aan te bieden, een product van firma Koninklijke Theodorus Niemeyer. Een lofzang volgt. “Een gevoel voor drama heeft de reclame-industrie nooit verloren.” Wordt reclamemateriaal tegenwoordig nog met zoveel zorg en ambacht geproduceerd? Een gevoel voor drama heeft de industrie nooit verloren. We blijven in afwachting van het moment in de verre toekomst dat onze kinderen 'Welcome Home' van Radical Face horen, en in een vlaag van nostalgie verzuchten: “Dat zong mama altijd als ze haar camera pakte, weet je nog?” Made in Stad is nog tot 20 november te zien in het Noordelijk Scheepvaartmuseum. Kunstspot is een initiatief van het CBK Groningen in samenwerking met het Groninger Museum, Academie Minerva en House of Design.

Auteur

Marc Jansen