Janneke Heimweg over haar 'coming out als schrijver’

GRONINGEN

Janneke Heimweg debuteerde deze week met de factionthriller ‘De Judajaagster’. Enkele ingrediënten: Groningen, religie, een oorlogsschandaal, prostitutie, een lijk, vrouwenemancipatie en de synagoge…

Door Arjen J. Zijlstra

Eerder deze maand klonk er protest tegen nieuwbouwplannen tegenover de synagoge in de Folkingestraat. De eigenaar van het tegenovergelegen pand is een bouwvergunning verleend om er een vier verdiepingen tellend wooncomplex neer te zetten. Mogelijk gevolg: een stuk minder lichtinval voor het joodse gebedshuis. “De geschiedenis heeft al eerder een schaduw over de straat geworpen”, luidt een van de hartenkreten. De grootste schaduw viel uiteraard in de Tweede Wereldoorlog. De Folkingestraat was tot 1942 het hart van de ‘jodenbuurt’. Van de circa drieduizend joden die voor de oorlog in de stad woonden, werden ruim 2800 weggevoerd. Slechts enkelen overleefden de concentratiekampen. Deze donkere pagina wordt ook belicht in het pas verschenen debuut De Judajaagster van Janneke Heimweg. Maar een grotere rol in haar boek is weggelegd voor een kleinere geschiedenis. Namelijk de vergevorderde plannen begin jaren zeventig om de toen in onbruik zijnde synagoge af te breken. Slechts met één stem verschil in de gemeenteraad werd het plan in 1976 verworpen. Jacques Wallage zou jaren later in zijn tijd als burgemeester hierover zeggen: “Als burgemeester Wallage ben ik blij dat wethouder Wallage zijn zin niet heeft gekregen.”

Salomons

Toch speelt het verhaal van Heimweg zich niet af in het verleden. “Toen ik begon met schrijven, liet ik het verhaal zich wel afspelen in 1976. Maar ik merkte na een tijdje dat ik het toch lastig vond om geloofwaardig te schijven over een tijd die ik zelf niet heb meegemaakt. Het voelde beter om het in het nu te laten. Het verhaal uit 1976 vertel ik wel, maar dan als iets waardoor de hoofdpersoon zich laat inspireren.” Begin jaren zeventig was het mevrouw Lenny Wolgen-Salomons die door haar niet aflatende inzet − ze richtte de ‘Stichting Folkingestraat Synagoge’ op, organiseerde manifestaties en kwam volop in de media − de Synagoge wist te behouden. “De hoofdpersoon uit mijn boek gaat een vergelijkbare strijd aan omdat de Synagoge opnieuw in haar voorbestaan bedreigd wordt. Het is dus een soort spiegelplot.” Heimweg noemt het een factionthriller, waarbij de historische terugblikken die er tussenin verweven zitten, op feiten zijn gebaseerd.

Naaldhakken

“Toen ik nog het plan had om het zich volledig in het verleden te laten afspelen, voerde ik mevrouw Salomons op als hoofdpersoon, onder een andere naam. Ik ging heel erg speculeren over wat er gebeurd had kunnen zijn. Bijvoorbeeld dat een raadslid een affaire met Salomons kreeg, waardoor hij toch tegen de sloop stemde. Maar ik dacht al snel: ik breng haar op die manier in diskrediet. Want ze heeft juist zelf iets geweldigs gedaan. Dus dat was een tweede reden waarom ik mijn verhaal naar het heden heb getrokken.” Naast de soms duistere feiten uit de oorlog, bevat het boek ook luchtige weetjes. “Het is dichtbij de Nieuwstad. En vroeger kwam het wel voor dat die prostituees daar op de schuine daken van de synagoge lagen te zonnen, met hun naaldhakken. Ik heb er wel voor gewaakt dat het boek niet te veel een infodump zou worden. Maar af en toe zo’n historische beschrijving ertussen, vind ik juist heel leuk.”

Speciaal

De prostituees op het dak van de synagoge vatten in één beeld twee grote onderwerpen uit het boek samen: die van religie en prostitutie. “De beste vriendin van de hoofdpersoon werkt bij een high class escortbureau. Toen ze dat ontdekte vond ze het verschrikkelijk. Maar nu komt ze zelf dusdanig in de problemen, dat ze zelf ook overweegt het te doen. Ik wilde wel zo’n soort prikkelende verhaallijn erin, want als het alleen zou gaan over het redden van de synagoge, dan zou het net iets te braaf zijn.” Maar ondanks Heimwegs planning, was het soms net alsof het verhaal zichzelf wilde schijven. “Ik had een scene-ketting gemaakt van hoe het verhaal loopt. Maar ineens gebeurde er soms heel wat anders tijdens het schrijven. Dat vond ik zo speciaal. Ik dacht: ik wil toch dat zij dit of dat gaat doen? Daarvoor had ik er weleens over gelezen dat het schrijvers kan overkomen, maar daar geloofde ik niks van. Maar nu heb ik het zelf ervaren.”

Aparte hobby

In het dagelijks leven werkt Heimweg als analist op een lab van het UMCG. Van kinds af aan was ze een fervent lezer en schreef ze ook weleens verhaaltjes. Maar pas sinds 2010 is ze zich serieus gaan bezighouden met schrijven. Ze volgde verschillende schrijfcursussen en workshops en deed mee aan diverse schrijfwedstrijden. Waarbij ze een aantal keren als prijs een publicatie in een verhalenbundel won. Ook vroeg ze schrijvers die ze bewonderde om tips en feedback. Zoals bijvoorbeeld de Groningse thrillerschrijver Lupko Ellen. “Toch sprak ik er met niemand over dat ik schreef. Want het is toch een beetje een aparte hobby. Je kunt er niet zo makkelijk over praten omdat het zich allemaal afspeelt in je hoofd. Nu ik een boek heb, is het meer concreet. Voor die tijd kon ik alleen maar zeggen: ik zit elke avond anderhalf uur op mijn zolder aan een verhaal te werken.” Lachend: “De boekpresentatie afgelopen zondag, voelde een beetje als mijn coming out als schrijver.” Meer ‘interviewportretten’ van de hand van Arjen J. Zijlstra

Auteur

Marc Jansen