De vlucht van Omid Aghondi

GRONINGEN

Omid Aghondi (32) vertelde nooit graag hoe hij als 10-jarige vanuit Iran naar Nederland was gevlucht. Tot hij zich realiseerde hoe relevant zijn verhaal is. Juist nu. Lysette van Geel tekende het op in het jeugdboek ‘De vlucht van Omid’.

Door Arjen J. Zijlstra

Een gaatje zo groot als een speldenknop. Te klein als venster op de buitenwereld, máár te groot om te durven geloven dat mensen aan de andere kant jou niet kunnen ontdekken. En preciés groot genoeg om jezelf van zuurstof te voorzien, zodat je niet buiten bewustzijn raakt of gaat hallucineren. Dat was het gaatje waarover de 10-jarige Aghondi niemand vertelde in de 48 uur die hij met zijn zussen, moeder en zestig anderen doorbracht in de overvolle laadruimte van een vrachtwagen. “Ik was bang dat mensen elkaar zouden verdrukken om bij dat gaatje te komen.” Maar ze kwamen veilig aan. Zelfs de baby wiens gezichtje blauw zag na de zoveelste poging van de vader om het gehuil te smoren bij een grenspost, had het overleefd. Alleen Hassan, een goede vriend, was tijdens de tweede en laatste luchtpauze per ongeluk achtergebleven in het bos. Ze waren ontzet toen ze het ontdekten, maar er restte niets dan voor hem te bidden. De reden van hun vertrek naar Nederland was van medische aard. Aghondi en een van zijn zussen, hebben een chronische leverziekte. In Iran was er een grote kans dat ze het niet zouden overleven. Zo gebeurde het dat ze vanuit Teheran via Moskou, Minsk en München terecht kwamen in Nederland en al vrij snel in Groningen.

Blote enkels

Lange tijd praatte Aghondi liever niet over die reis. Deels omdat hij het te zwaar vond, maar nog meer omdat hij dacht: dit is slechts één uit vele vluchtverhalen. Toen hij zijn verhaal toch eens uitgebreid vertelde aan een oprecht geïnteresseerde collega, overtuigde die hem ervan dat zijn verhaal wel degelijk bijzonder was. “Maar wat voor mij de doorslag gaf om mijn verhaal niet langer voor me te houden, was een nieuwsbericht in 2015 dat er in Oostenrijk een achtergelaten vrachtauto was gevonden met daarin zeventig vluchtelingen die waren omgekomen. Toen voelde ik opeens heel sterk: de verhalen van zulke mensen moeten gehoord worden. Zodat mensen een beeld krijgen van hoe het werkelijk is.” Het toeval wilde dat een vriend van hem schreef voor het internet-magazine VICE. Aghondi werd door hem geïnterviewd en vertelde het ongecensureerde verhaal. Dat ongelooflijk veel werd gelezen en gedeeld. Het verhaal dat begint met het voor Aghondi onverwachtse vertrek naar Moskou per vliegtuig en eindigt in Nederland. Een reis die in het prille begin nog hier en daar een gevoel van vrijheid liet opborrelen. “Op het vliegveld in Moskou zag ik voor eerst vrouwen met blote enkels, ik kon mijn ogen niet geloven!” Maar toen na een maand in die stad hun reisvisum was verlopen, voerde onzekerheid de boventoon.

Stempel

Ze konden hun logeeradres in Moskou amper verlaten uit angst opgepakt te worden. Na slopende weken waarin ze weinig te eten hadden en gebukt gingen onder de acute dreiging van crimineel geweld, vertrokken ze per trein naar Minsk. Om vanuit daar per vrachtwagen naar Duitsland vervoerd te kunnen worden. Vrijwel al het geld dat ze verdiend hadden met de verkoop van hun huis en auto ging eraan op. “We hadden verwacht dat we in een hoekje van de trailer konden zitten, dus we schrokken toen we met zestig mensen opeengepropt werden. Alleen de kinderen en vrouwen mochten zitten.” Naar aanleiding van deze publicatie in VICE, waren talloze media geïnteresseerd. Hij kon zelfs aanschuiven bij de talkshow van Humberto Tan. “Maar dat heb ik na lang twijfelen toch afgezegd, want ik was bang een stempel op mijn hoofd te krijgen als ‘die jongen van de vrachtauto’. Radio wilde ik wel doen. Ik heb mijn verhaal gedaan op Radio 1. Daar waren 250.000 luisteraars, waar Lysette er één van was.”

Lysette

NOS Jeugdjournaal-presentatrice Lysette van Geel voelde dat er een verhaal in haar pen zat dat geschreven wilde worden. Een verhaal over hoe het is om als kind te moeten vluchten. Toen ze Aghondi op de radio hoorde, wist ze op slag specifiek welk verhaal. Ze werd getroffen door wat hij vertelde. “En door zijn oprechte stem, hij klonk nog niet… verpest.” Ze nam contact met hem op en Aghondi zag het ook zitten om samen een boek te maken. Al snel waren ze het erover eens dat het een jeugdboek moest worden. Aghondi: “We vinden kinderen een heel belangrijke doelgroep. Ze krijgen natuurlijk ook wel dingen mee van vluchtelingkinderen in hun klas. Maar echt een verhaal kunnen lezen om daar later over te kunnen praten thuis, dat is ontzettend belangrijk voor hun beeldvorming over vluchtelingen. Toen ik voor het eerst in de klas kwam in Nederland, werd alleen gezegd: ‘Dit is Omid.’ Er is nooit aandacht besteed aan mijn verhaal. Maar misschien is dat tegenwoordig wel iets verbeterd.”

Redden

En minstens zo belangrijk vindt Aghondi het dat vluchtelingenkinderen in aanraking komen met dit verhaal. “Als ze het lezen en ze hebben zelf soortgelijke dingen ervaren, dan kunnen ze tegelijk zien dat het ooit goed kan komen, dat je het hier in dit land kunt redden. Daar ben ik het levende bewijs van. Daarom zou het ook geweldig zijn als dit boek door scholen in de klas behandeld wordt.” “Ik sta er ook enorm voor open om op die scholen langs te komen. Om eraan bij te dragen dat er meer begrip ontstaat voor mensen met een vluchtelingenachtergrond. En om kinderen te inspireren, te laten zien dat er hoop is.” Ook al is die soms niet groter dan een speldenknop… Meer interviewportretten van de hand van Arjen J. Zijlstra

Auteur

Marc Jansen