Kunstexpert schenkt Joods portret aan Synagoge Groningen

GRONINGEN

Galeriehouder en kunstexpert Richard ter Borg heeft een portret van een Joodse jongen, geschilderd door de Groningse kunstenaar Herman Dijkstra, geschonken aan Stichting Folkingestraat Synagoge (SFS).

Ter Borg deed de schenking onlangs tijdens een door hem georganiseerde veiling in de Groninger synagoge. SFS is zeer ingenomen met de schenking.

Onbekende Joodse jongen met witte keppel

Het door Richard ter Borg geschonken schilderij (olieverf op board) van een Joodse jongen met een keppeltje is wellicht gemaakt tussen 1955 en 1960. In die periode schilderde Dijkstra enkele Bijbelse voorstellingen. Op 'Joodse Jongen' of 'Keppeltje' is een jonge man te zien met een opvallend wit keppeltje op zijn hoofd. Zijn ogen lijken gesloten, alsof hij in gedachten of gebed verzonken is. Onder zijn blauwe shirt draagt hij een een wit hemd, waarschijnlijk een traditionele gebedsmantel. Met zijn linkerhand lijkt hij zijn keppeltje vast te houden. Een plotselinge windvlaag, of koestert hij zijn religieuze attribuut dat hij sinds zijn bar mitswa op zijn 14e draagt?

Religieuze lading

De religieuze lading van het tafereel wordt geaccentueerd door de menora, de zevenarmige kandelaar, die plastisch maar toch vrij onopvallend in de verflaag is verwerkt. Op de achtergrond zijn ferme horizontale bruine vlakken te zien die mogelijk suggereren dat het tafereel zich buiten afspeelt. Waarschijnlijk heeft Herman Dijkstra dit tafereel ooit waargenomen en later vanuit de herinnering op het paneel vastgelegd. Of het een joodse jongen in Groningen of in bijvoorbeeld Israël betreft, blijft gissen.

Herman Dijkstra

Herman Dijkstra werd in 1904 in Groningen geboren. Op zijn zestiende ging hij in zijn geboortestad werken in de theezaak van zijn vader. Een jaar later begon hij teken- en schilderlessen te volgen aan Academie Minerva. In 1928 verliet Dijkstra de zaak van zijn vader en ging hij bij een reclamebureau aan de slag als tekenaar. In de Tweede Wereldoorlog weigerde hij lid te worden van de Kulturkammer. Hij dook in Friesland onder en bleef landschappen schilderen. Een jaar na de bevrijding kon hij aan de slag als docent aan het Voortgezet Bouwkunst Onderwijs (VDO) in Groningen. Korte tijd later begon hij monumentaal werk te produceren met materialen als glas, steen en mozaïek. In 1953 kreeg hij een bijbaan als kleuradviseur bij verffabriek Sikkens. Na zijn verhuizing naar Oegstgeest in hetzelfde jaar maakte hij voor de Rijksuniversiteit Groningen twee wandschilderingen. Op zijn 60ste verjaardag opende hij in gemeentelijk museum De Lakenhal in Leiden een overzichtsexpositie. Herman Dijkstra stierf in 1976 in Leiderdorp.

Joodse buurt

Kunstexpert Richard ter Borg is eigenaar van de vooraanstaande gelijknamige kunstgalerie in de Folkingestraat in Groningen en bekend van onder meer de televisieprogramma's 'Kunstschatten' en 'Tussen Kunst en Kitsch'. Ter Borg heeft in de afgelopen jaren meerdere exposities in de synagoge, gelegen aan kop van de Folkingestraat, georganiseerd.

Auteur

Marc Jansen