Levenslessen uit Zeppaland

GRONINGEN

Basisschoolleraar Rudy Koning schreef twee filosofisch getinte jeugdboeken met in de hoofdrol de centaur Polle, een wijs Koningspaard. Hij prikkelt de lezer na te denken over zijn of haar eigen leven. Met als uiteindelijke doel: meer zelfvertrouwen krijgen.

Door Arjen J. Zijlstra

Rudy Koning is al ongeveer vijftien jaar werkzaam in het basisonderwijs, op uiteenlopende scholen. “Inmiddels lijkt het me wel fijn om ergens een vaste aanstelling te krijgen. Maar als dat al heel snel het geval was geweest, dan zou ik niet tot deze boeken zijn gekomen. Want mijn visie die hierin naar voren komt, heb ik juist ontwikkeld doordat ik met zoveel verschillende leerlingenpopulaties, ouders en leerkrachten in aanraking ben gekomen.” Het boek dat Koning eerst schreef was ‘Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande’ voor lezers van 12 tot 100. Daarna besloot hij ongeveer hetzelfde verhaal in een iets eenvoudigere vorm te vertellen voor kinderen van 10 tot en met 12 in ‘Koningspaard Polle en de kamer waar het begint’. Het verhaal is gesitueerd in Zeppaland waar Koningspaard Polle, half mens half paard, wijze lessen geeft aan zijn zoon Magnus en diens vriend Haakon. Lessen over school, opvoeden en leven.

Zelfbesef

Koning onderstreept dat, hoewel er ook spannende avonturen plaatsvinden in het boek, het echt leerboeken zijn. Dat het geen typische jeugdboeken zijn blijkt ook wel uit de inhoudsopgave waar de verschillende levensvragen die aan bod komen worden genoemd. Zoals: ‘Hoe wordt mijn leven/ mijn eigen ik gevormd?’. Of: ‘Ben ik een cijfer of heb ik een ware aard!?’. “Het is een soort filosofieles voor kinderen en hun ouders. Zodat ze besef krijgen over wie ze zijn, waarom ze zijn, waarom ze doen zoals ze doen. En doordat mensen besef krijgen over hun situatie, krijgen ze meer zelfvertrouwen. Want meer zelfbesef leidt tot meer zelfvertrouwen. En als je meer zelfvertrouwen hebt, kun je groeien. Je durft dan meer.” Maar is het altijd zo dat meer zelfbesef tot meer zelfvertrouwen leidt? “Misschien klinkt het wat abstract. Maar het is iets wat ik de afgelopen vijftien jaar keer op keer heb gezien. Als je ergens niet veel kennis van hebt, dan heb je minder zelfvertrouwen op dat vlak. Maar neemt je kennis toe over iets, dan krijg je meer zelfvertrouwen in die richting. Dus: als je meer besef krijgt over jezelf, dan krijg je ook meer vertrouwen in jezelf.”

Lees je mij?

De boeken zijn zo geschreven dat ze uitnodigen tot interactief lezen. Dus dat degene die voorleest bijvoorbeeld naar de mening van het kind vraagt. Maar het interactieve zit hem ook in bepaalde opdrachten die Polle geeft, waarbij de lezer of luisteraar gevraagd wordt na te denken over hoe bepaalde onderwerpen tot uiting komen in zijn of haar leven. “Interactie tijdens het lezen vind ik heel belangrijk, want daardoor ga je nadenken. Maar ik zie op geen één school dat dit gebeurt tijdens het voorlezen. Voor in het boek staat: ‘Lees mij, zie mij, begrijp mij, lees je mij?’. Daarmee bedoel ik: lees je dit boek écht?” Een tekst die op het boek kan slaan, maar ook op kinderen, die we wel of niet proberen te begrijpen. Koning vervolgt de tekst met: ‘Zie je mij? Begrijp je mij? Jij bent jij, naast jou en naast mij. Samen opzoek met mij, groei je vrij.’ De basisschoolleraar hoopt dat de jonge lezers met de hulp van koningspaard Polle hun zelfbesef – ‘en dus zelfvertrouwen’ − kunnen laten groeien en dat de (voor)lezende ouders en leraren meer inzicht krijgen over dat elk kind zijn eigen, unieke pedagogische behoefte heeft.

Liefdevol kijken

“Waar de visie van Koningspaard Polle, en dus die van mij, in de kern op neer komt? Heel kort gezegd: liefdevol kijken, aanvoelen, en ervaren. Dat je echt de ware aard van een kind moet proberen te ontdekken. We kunnen kinderen wel toetsen, maar meten is géén weten. Ga maar liefdevol kijken en aanvoelen en dan ervaar je het kind zoals het is op zijn of haar niveau. Dat is zo belangrijk.” “Maar je moet er wel feeling voor hebben. Ook in het onderwijs werken mensen die er geen feeling voor hebben, die niet liefdevol kunnen kijken. Dan krijg je dus ouders die niet te spreken zijn over de school, over hoe het kind onderwezen is. Als je liefdevol kijkt als leerkracht, snap jij ook wat ouders voor hun kinderen willen.” Maar ontbeert Koning ook weleens de wijsheid van het door hem geschapen Koningspaard? “Dat gebeurt weleens. Maar als ik handel naar wat eigenlijk tegen mijn visie ingaat, dan probeer ik er wel op terug te komen, zelfs als dat een dag later is. En dan leg ik het ook uit zodat het kind wel duidelijkheid heeft. Waarom ik de ene dag zo deed en nu zo. Want duidelijkheid is heel belangrijk voor kinderen.” Zonder duidelijkheid geen zelfbesef en zonder zelfbesef geen zelfvertrouwen? Polle knikt instemmend… Website: koningspaardpolle.nl.
Meer verhalen van Arjen J. Zijlstra

Auteur

Marc Jansen