Tjitske Dijkstra: ‘De massa is overweldigend’

EMMEN

In de oude dierentuin in Emmen zijn vanaf maandag 17 juli 298.000 gevouwen origamikraanvogels te bewonderen. Duizend kraanvogels voor elk slachtoffer van de MH17-vliegtuigramp.

Door Vincent Trechsel Volgende week maandag is het drie jaar geleden dat vlucht MH17 boven Oekraïne is neergehaald. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven, onder wie 196 Nederlanders. Een van die Nederlanders was de 55-jarige docente Hieke Raap uit Groningen. Toen haar vriendin en collega Tjitske Dijkstra (54) uit Zuidhorn het verschrikkelijke nieuws tot zich nam, wilde zij ter nagedachtenis duizend origami kraanvogels vouwen. Kraanvogels vouwen brengt hoop, gezondheid en troost en volgens Japanse traditie mag iemand na duizend gevouwen kraanvogels een wens doen. Rekendocente Dijkstra vroeg haar leidinggevende of ze met de studenten mocht beginnen met vouwen voor Hieke. Binnen drie weken was het aantal van duizend al bereikt, maar omdat elke student familie en vrienden had opgetrommeld, bleven de kraanvogels maar binnenkomen. “Toen vroeg ik de klas of we door zouden gaan tot 298.000”, vertelt Dijkstra, doelend op duizend kraanvogels voor elk slachtoffer van de ramp. “Diezelfde les had ik SBS6 aan de lijn. Die wilde die middag al langskomen. De studenten hadden alles in werking gezet.”

Ansichtkaart

Omdat die fanatiekelingen ook een Facebookpagina hadden opgezet, werden al gauw andere landen bereikt. Dozen en enveloppen vol kraanvogels kwamen uit alle hoeken van de wereld. India, Zuid-Afrika en Australië, maar ook diverse Europese landen zonden vogels in. “Er kwam een doos binnen met vogels die door mensen met een geestelijke beperking waren gevouwen”, herinnert Dijkstra zich. “Niet alle vogels waren even strak gevouwen. Op een meegestuurde ansichtkaart stond met een knipoog: ‘Zie ze als vogels met een fysieke beperking’. Van dat soort grapjes kan ik erg genieten.” Voor Dijkstra werkten de kraanvogels meditatief, al was de periode ook heel heftig. Een periode waarin ze naar eigen zeggen haar eigen verdriet achter de kraanvogels kon verschuilen. Nabestaanden als zij stonden machteloos, konden geen afscheid nemen van hun geliefden en moesten lang wachten voordat de lichamen konden worden geïdentificeerd. Toch brachten de kraanvogels rust bij de docente. “Er gaat iets troostends uit van zo’n mooi ingenieus vogeltje van een onnozel stukje papier”, vertelt ze. “Zestien verschillende vouwbewegingen brachten veel en creëerden saamhorigheid.”

Expositie

Maandag 17 juli – exact drie jaar na de ramp dus – wordt de expositie in het Afrikahuis in de oude dierentuin geopend voor publiek. Geïnteresseerden kunnen vervolgens tot en met 24 september van dinsdag tot en met zondag genieten van de expositie, die Dijkstra samen met de Emmer kunstenaar Ingo Leth heeft opgezet. In de oude zoo zijn kraanvogels te zien variërend van één vierkante centimeter tot het formaat van bijna één vierkante meter. Vogels in alle kleuren van de regenboog hangen in strengen aan elkaar, enkele vogels staan op zichzelf en bezoekers kunnen één groot tapijt met origami kraanvogels verwachten. De expositie wordt versterkt met brieven van betrokkenen over hun verwerkingsproces. “Ik denk dat de massa overweldigend is.” Wat er na september met de kraanvogels gaat gebeuren, weet Dijkstra nog niet. Wat er sowieso wel komt is een reis-, log-, en notitieboek met daarin enkel foto’s van de gevouwen kraanvogels. Ook het verhaal van de Japanse Sadaku Sasaki – zij wilde duizend kraanvogels vouwen om wereldvrede te wensen maar stierf voortijdig - en feiten over de MH17-ramp staan daarin. “Op de plek in Oekraïne zijn veel reisboekjes gevonden. Hieke was ook van de reisdagboekjes. Iedere vakantie weer noteerde ze haar mooiste ervaringen. Zie het boekje als een tastbare herinnering aan de actie.” Bekijk hier een uitgebreide fotoreportage van de opening voor genodigden, die gisteren plaatsvond.

Auteur

Redactie