Myrthe Boshart organiseert improvisatie

GRONINGEN

Myrthe Boshart is de drijvende kracht achter Classic Jamming. Een maandelijkse improvisatiesessie voor klassiek geschoolde muzikanten. “Ik vind het geweldig iets te bedenken en dan te zorgen dat het echt ontstaat.”

Door Arjen J. Zijlstra

Elke derde vrijdagavond van de maand is er in De Silo muziek te horen die nooit eerder ergens klonk. Melodieën, riffjes, ritmes, harmonieën en schurende dissonanten kruipen ter plekke uit het ei. Op zich niks nieuws, behalve dan dat deze jamsessie bedoeld is voor klassiek geschoolde muzikanten. “Toen ik voor het eerst improviseerde speelde ik ineens super vals. Ik dacht: hè, ik kan toch wel cello spelen? Zonder bladmuziek wist ik niet waar ik naartoe moest. Inmiddels heb ik me van daaruit heel erg ontwikkeld en studeer ik alleen nog maar zonder bladmuziek.” Boshart organiseerde twee jaar geleden voor het eerst zo’n klassieke jamsessie. “Ik doe het samen met Jan Ruerd Oosterhaven. Hij doceert improvisatie aan het conservatorium. De eerste paar keer gaf hij vooraf een workshop improvisatie. Daarna gingen we dan gezamenlijk vrij spelen. Maar vaak liep het uit in een soort gezoem. Want iedereen wilde graag bijdragen, maar niemand durfde tegen een ander in te spelen.”

Dobbelsteen

Totdat Oosterhaven een oplossing bedacht. “Eerst wordt een dobbelsteen gegooid die bepaalt hoeveel deelnemers spelen. Stel dat zijn er vier: dan worden er vier briefjes, met daarop een naam, uit een hoed getrokken. De eerste die getrokken wordt heeft de leiding op het podium. Met deze aanpak ging het meteen een stuk beter. Het geeft een structuur en degenen die spelen voelen meer verantwoordelijkheid.” Doorgaans zijn er zo’n twintig muzikanten met uiteenlopende instrumenten. “Door deze manier van werken ontstaan er soms héél mooie ensembles die je zelf niet snel zou bedenken. Bijvoorbeeld een harp met een contrabas, of een elektrische gitaar met een countertenor. Er zitten soms echt pareltjes tussen.”

Uitlaatklep

“Alleen je moet er niet heengaan als je alleen van hele keurige, schone Mozart houdt. Het is véél vrijer. Het is echt experimenteel. Er wordt ook weleens met een mondstuk van een klarinet getoeterd en gestampt. Het is een uitlaatklep.” Classic Jamming is dan ook misschien nog wel meer bedoeld voor de muzikanten, dan voor het publiek. “Het is zeker ook voor het publiek. Dit is een van de manieren om klassieke muziek uit de vergrijzende concertzalen te halen. Maar ik organiseer dit inderdaad vooral ook voor de muzikanten. Door te improviseren leer je onder andere beter luisteren. Goed luisteren is een van de belangrijkste vaardigheden als je muziek maakt. En spelen zonder bladmuziek, ik vind dat je dat gewoon moet kunnen als muzikant.”

Doodeng

De meeste deelnemers hebben een conservatorium-achtergrond en nooit leren improviseren. Hoewel dat eeuwen geleden ook in de klassieke muziek heel gebruikelijk was. “Niet alleen als gespeeld werd in cafés en dergelijke, maar ook op concerten. Alleen is dat nooit opgeschreven. En zo is dat gedeelte van klassieke muziek verloren gegaan. Dat wat wel op papier is gezet, bestaat nog. Daar is heel erg een pluche cultuur omheen komen te hangen. Het is mijn doel om de klassieke muziek weer te verbreden.” Maar de stap om te oefenen met improviseren is voor de meeste muzikanten erg groot. “In het begin is het doodeng. Je weet namelijk dat je beter zou kunnen. Dat geeft spanning. Maar in die spanning zit meestal heel veel schoonheid.”

Hiphop

Boshart, die Evenementen Organisatie studeert, speelde onder andere bij studentenorkest Bragi. “Soms ook bij Mira en af en toe bij het Nederlands studentenorkest. Dat was echt heel erg leuk. Hoewel ik merk dat ik binnen de orkesten ook wel een beetje de rare vogel ben, omdat ik ook veel met popmuziek werk en erg van metal en hiphop houd.” Het kan dan ook maar zo zijn dat als je eens een Nederhop-nummer hoort met daarop cello-samples, dat die ingespeeld zijn door Boshart. “Ik vind het ook leuk om na een klassiek concert, nog in kostuum en met mijn cello op mijn rug, een of andere vaag hiphopfeest binnen te lopen. Dit is ook mijn wereld.”

Luxeprobleem

Als tiener speelde Boshart met het idee naar het conservatorium te gaan en ze deed er ook enige tijd een vooropleiding voor. “Maar het bleek toch te specifiek voor mij. Ik wil niet alleen met cello bezig zijn, of alleen met muziek. Ik wil veel meer doen.” Boshart heeft nu haar eigen bedrijf met de mooie naam Bedrijfje Concepten en Producties. Op dit moment doet ze onder andere werk voor Eurosonic Noorderslag, waarbij ze voor bepaalde artiesten van alles moet regelen en organiseren. “Dit jaar wil ik ook eindelijk eens mijn studie afmaken, dat is er vanwege de drukte bij gebleven. Maar dat is natuurlijk een luxeprobleem.”

Wat moois maken

“Ik vind het geweldig iets te bedenken en dan te zorgen dat het echt ontstaat. Zo is Classic Jamming ontstaan vanuit het concept dat ik klassieke muziek wil verbreden. In mijn vrije tijd heb ik dat in zekere zin ook met schilderen of beeldhouwen: dat ik iets bedenk en dat het dan ontstaat.” En met zandsculpturen op verschillende bulten zand in Stad net zo… “Shit, betrapt. Ik wou eigenlijk dat niemand wist dat ik die sculpturen maakte. Ik had dat niet zo handig aangepakt door die foto’s op Instagram te plaatsen. Ik wilde cadeautjes maken. Dat als je langs fietst denkt: waarom ligt er opeens een blote vrouw op deze bouwplaats? Misschien dat er nog wel een paar zandsculpturen ontstaan. Telkens als ik een zandberg zie, denk ik: oeh, daar kan ik wat moois van maken.” De volgende Classic Jamming is vrijdag 17 november in De Silo, aanvang 21.00 uur.
Meer verhalen van Arjen J. Zijlstra

Auteur

Marc Jansen