The sound of moeder Nana Tchikhinashvili en dochter Ani Natroshvilli

GRONINGEN

Nana Tchikhinashvili is dirigent, zangeres, pianodocent, componist en bovenal moeder van twee musicerende dochters. Jongste dochter Ani Natroshvili is altviolist. In december staan ze in Boedapest samen op het podium bij een kerstconcert met een internationaal tintje.

Door Arjen J. Zijlstra

“Toen ik zes was had ik een docente die regelmatig tegen mij zei: ‘Jij gaat dirigent worden.’ Ik nam dat als compliment, maar vatte het niet serieus op. Ik zou niet weten hoe je dat al kunt zien in een jong kind.” In de jaren daarna voltooide Tchikhinashvili een achtjarige muziekopleiding, welke ze naast haar basis- en middelbare school volgde, en ontwikkelde zich op het gebied van piano en zang. Ze wilde graag verder in de muziek. Maar om in die tijd in Georgië toelatingsexamen te mogen doen voor het conservatorium moest ze eerst naar het Muziekcollege, een vierjarige opleiding. Het was haar vaste voornemen om daar ofwel de richting zang ofwel de richting piano te volgen. Maar dat liep anders… Als 16-jarige wilde ze een jaar vrij nemen om te oefenen voor het toelatingsexamen van dit Muziekcollege, toen ze volstrekt toevallig de directeur tegenkwam, die ze nooit eerder ontmoet had. “We raakten in gesprek en hij stelde opeens voor dat ik dat studiejaar al kon beginnen, hoewel de toelatingsexamens al waren geweest. Ik kon dus op proef meedoen en mocht blijven als ze tevreden waren. Ik kon mijn oren bijna niet geloven en mijn moeder die erbij was ook niet. Aan het eind van het gesprek vroeg de directeur: ‘O ja, en welke richting kies je eigenlijk?’ Tot mijn eigen verbazing floepte ik eruit: koordirectie.”

Staatskoor

“Toen mijn moeder en ik daarna buiten waren, vroeg ze: ‘Wil je dirigent worden?’ Ik zei: ‘Nee, ik weet niet waarom ik het heb gezegd!’ Ik durfde niet naar hem terug te gaan en het te vertellen. Dus ik besloot om toch te beginnen in die richting en eventueel later nog om te schakelen. Maar dat bleek uiteindelijk helemaal niet nodig, want ik vond het zó leuk en ik haalde de hoogste cijfers.” Na die opleiding ging Tchikhinashvili naar het conservatorium waar ze koordirectie en zang studeerde. Al tijdens die studie werd ze als mezzosopraan aangenomen bij het Georgisch staatskoor − het grootste professionele koor van het land destijds − waar ze zich na verloop van tijd ook als dirigent kon ontwikkelen. “Ik heb daar heel veel geleerd. Die combinatie van theorie en praktijk is het beste wat je kan voorstellen. Directie is iets wat je ook vooral in de praktijk moet leren.”

Moderato Cantabile

In 1995 kwam Tchikhinashvili in Nederland wonen. Een van haar broers woonde hier al. Een andere broer en haar ouders kwamen uiteindelijk ook naar Nederland. “Georgië was niet een stabiel land, en dat is het nog steeds niet. Ik wilde me verder ontwikkelen. Daarom wou ik er weg.” Tchikhinashvili vond hier haar eigen pad in het Nederlands muzieklandschap. Op dit moment is ze dirigent van het Byzantijns Mannenkoor Friesland en het door haar zelf opgerichte kamerkoor Moderato Cantabile, een koor dat vaak a capella zingt, maar soms ook met begeleiding. Het repertoire bestaat uit geestelijke liederen, zoals missen en cantates, maar ook uit modernere stukken en composities van eigen hand. Ook werkt ze als docent op gebied van zang en piano.

Altviool

In Nederland kreeg Tchikhinashvili haar tweede dochter, altvioliste Ani Natroshvilli – die net als haar zus, violiste Nino Natroshvilli, de achternaam van de vader draagt. Allebei bleken ze net als hun moeder over muzikaal talent te beschikken. Ani Natroshvilli viel voor de warme klank van de altviool. Het minder bekende boertje van de viool, dat gekenmerkt wordt door een lager geluid en groter formaat. Op dit moment volgt Natroshvilli een pre-master aan het Prins Claus Conservatorium. “Het is een vooropleiding voor de master. Ik ben nu nog maar 22 en de commissie vond dat ik nog genoeg tijd had om mezelf nog beter te kunnen ontwikkelen om een master af te ronden.”

Boedapest

“Ik zou heel graag in een beroepsorkest willen spelen. Er zijn ook andere dingen wat ik wel zou willen doen, maar ik voel me het meest thuis in een symfonieorkest. Ik vind het heel fijn om met mensen samen te spelen.” Samenspelen is iets wat moeder en dochter(s) door de jaren heen ook regelmatig hebben gedaan. Onder andere bij intermezzo’s bij kooruitvoeringen die Tchikhinashvili dirigeert. Vaak speelt zij dan op de piano. En op 21 december staan ze samen op het podium bij een kerstconcert in een kathedraal in Boedapest. Tchikhinashvili: “Een dirigent daar organiseert een concert waar stukken worden uitgevoerd die speciaal voor die dag zijn geschreven door internationale componisten. Ik ben daar ook voor gevraagd. Dat is een hele eer. Ik wou een stuk schrijven in het Georgisch. Maar ik kan me voorstellen dat Hongaarse zangers daar moeite mee hebben. Toen ben ik zo gaan schrijven dat het koor geen tekst heeft, maar de solist wel en die partij ga ik zelf zingen.”

Genieten

“Het leek Ani ook leuk om te gaan. Dus ik schreef er voor haar een partij bij. Zo is het is een stuk voor altviool, solist en koor geworden. Die samenstelling is wel heel bijzonder. Ook is er een Hongaarse componist die speciaal wat voor ons heeft geschreven. Dat stuk is nog niet binnen en moeten we dus nog oefenen, dat is spannend. Uiteindelijk voeren we drie stukken uit.” “De muzikale samenwerking tussen ons? Die is heel erg fijn. Het enige punt is dat ik vaak vind dat Ani niet zo tot het laatste moment moet wachten met de technische voorbereiding vooraf. Maar dat is alleen als ze met mij optreedt hoor, anders is ze daar juist heel punctueel in. En als ik haar dan zie musiceren: daar kan ik zo van genieten!”
Websites: nanatchikhinashvili.nl en aniviola.wixsite.com/home.
Meer verhalen van Arjen J. Zijlstra

Auteur

Marc Jansen