In Stad | Romantisch landschap

Groningen

[caption id="attachment_52433" align="alignright" width="120"] Jos Jansen op de Haar. Foto: Marc Jansen[/caption]

Tot en met 6 mei 2018 toont het Groninger Museum 'De Romantiek in het Noorden - van Friedrich tot Turner'. Dramatische landschappen met woeste zeeën, imposante bergen en vulkaanuitbarstingen wisselen elkaar af met stille maannachten en serene velden waar de eenzame passant tot rust komt. Museumdirecteur Andreas Blühm mocht donderdag dertig journalisten en fotografen verwelkomen op de perspresentatie. "We zijn altijd trots op onze grote wintertentoonstelling. Er is vier jaar aan gewerkt. We hebben hem helemaal zelf samengesteld en de tentoonstelling gaat hierna nergens anders naartoe. Is dus alleen in Groningen te zien." Blühm deed de samenstelling met gastcurator David Jackson en 'eigen' conservator Ruud Schenk. De wonderschone expositie toont 95 schilderijen uit Nederland, Duitsland, Skandinavië en Groot-Brittannië (circa 1800-1850). Tot verbazing van Blühm was er nooit eerder zo'n grensoverschrijdende tentoonstelling met landschapsschilderkunst uit Noord-Europa. "We konden ons niet voorstellen dat er nog nooit een dergelijke tentoonstelling gewijd zou zijn aan de internationale Romantiek. Echter, professor Werner Busch uit Berlijn, een van de toonaangevende kenners van de Romantiek, bevestigde dat feit." Conservator Ruud Schenk: "Het genre in de beeldende kunst dat tijdens de Romantiek tot de grootste bloei kwam, was het landschap. Tot die tijd had een landschapsschilderij nauwelijks enig aanzien gehad." [caption id="attachment_76258" align="aligncenter" width="392"] Knud Baade, Scène uit de tijd van de Noorse saga's, 1850, olieverf op doek.[/caption] ‘IJzingwekkend mooi’. Zo noemt dagblad Trouw in een recensie de grote wintertentoonstelling van het Groninger Museum. De kop boven het artikel in Dagblad van het Noorden mag er ook zijn: ‘Duizelingwekkend, overweldigend’. De beroemde Duitse schilder Casper David Friedrich (1774-1840) is met negen schilderijen prominent aanwezig in het Groninger Museum. Blühm had vast een moord willen plegen om het bekendste werk van Friedrich naar Groningen te kunnen halen, maar de Hamburger Kunsthalle gaf geen krimp en liet 'Wanderer über dem Nebelmeer' (Wandelaar boven de nevelen, 1817) niet gaan. In de prachtige tentoonstellingscatalogus kun je lezen dat de waarderingsgeschiedenis van Friedrich grote pieken en dalen kent. "Tijdens zijn leven werd hij door velen bewonderd, door sommigen verguisd, in zijn latere jaren alleen nog maar ouderwets gevonden, en raakte hij tenslotte in de vergetelheid. In de twintigste eeuw is hij meerdere keren opnieuw 'ontdekt', onder andere door de expressionisten en de surrealisten, maar ook door de nationaal-socialisten, die het nationalistische aspect in zijn schilderkunst benadrukten, waardoor zijn populariteit na de Tweede Wereldoorlog op een dieptepunt belandde. Vanaf de jaren 1960 is de waardering voor zijn werk weer gestaag gegroeid, en tegenwoordig behoort hij tot de meest aansprekende schilders uit de negentiende eeuw." Zo'n tentoonstelling is dus ook een kwestie van tijdsgeest en timing.

Jos Jansen op de Haar

Meer columns van Jos Jansen op de Haar

Auteur

Marc Jansen