Moordmysterie in Treslinghuis

GRONINGEN

Het Treslinghuis, het oudste gebouw in de Oosterparkwijk, wordt vanaf 15 januari gesloopt. Dit mag niet geruisloos passeren, dacht wijkbewoonster Jacqueline Pieters. Dankzij haar inzet vormt het Treslinghuis begin januari – op acht speeldata – het decor voor ‘Moord in Plan Oost’.

Door Arjen J.Zijlstra

Jacqueline Pieters twijfelde even, toen ze vernam dat Wijkcentrum en Grand Café het Treslinghuis gesloopt zou worden: moest ze de strijd aangaan tegen deze beslissing? Zoals ze dat jaren geleden als een van de voorvechters voor behoud van de randwoningen in het Blauwe Dorp ook had gedaan. Die woningen in het oude Oosterparkwijk-buurtje kregen na vele jaren getouwtrek uiteindelijk de monumentstatus en werden daarom niet gesloopt maar gerenoveerd. “Ik hoorde dit pas heel laat in het besluitproces. Of ik wel iets had ondernomen als ik het eerder had gehoord, dat vind ik lastig in te schatten. Het is inderdaad zo dat het gebouw erg verouderd is en het lijkt erop dat veel faciliteiten die erin zitten op andere locaties terugkomen in de wijk – hoewel dat nog niet helemaal duidelijk is. Maar het is het eerste gebouw dat ooit werd neergezet in de Oosterparkwijk en heeft dus een rijke geschiedenis. Ik vind het erg zonde.” Daarom wilde Pieters in elk geval een mooi afscheid, waarbij mensen op interactieve wijze door het gebouw kunnen gaan en kennismaken met zijn geschiedenis.

Spoken

Pieters en ik spreken elkaar in het Grand Café van het Treslinghuis. Het is gezellig druk. Verschillende mensen warmen zich op deze decemberochtend aan een kop koffie. Aan de stamtafel zit een groep vrouwen te haken en te keuvelen. “Dat is de wekelijkse haakclub.” Maar als de bezoekers weg zijn en de avond valt, zweeft er een kille bries door het gebouw... “Er gaan altijd al verhalen dat het soms spookt in het Treslinghuis. Het gebouw stamt uit 1915 en heeft tot in de jaren vijftig dienstgedaan als verzorgingshuis, met in de kelder een mortuarium. Dan krijg je gauw dat soort verhalen.” “Dus toen ik nadacht over wat voor interactief theaterstuk hier goed zou werken, kwam ik al snel op het idee voor een moordmysterie in een ver verleden. Toen dit gebied nog Plan Oost heette en dit gebouw Verzorgingshoes.”

ONS

Pieters schreef een plan, deed een subsidieaanvraag, zocht een tekstschrijver en regisseur en vond die in de persoon van Astrid Warntjes. Het was veel werk, maar Pieters vertelt dat het een peulenschilletje is vergeleken met de energie die ze twee jaar geleden in ‘Op Verhaal in de Oosterparkwijk’ stopte. Dat was een muzikale theaterwandeling door de Oosterparkwijk. “Daar was ik ook nog productieleider. Dat was heel erg leuk, maar ook best zwaar om alles te regelen.” De theaterwandeling, die net als ‘Moord in Plan Oost’ een historische inslag had, was een groot succes. Een andere overeenkomst is de betrokkenheid van vele vrijwilligers die zowel voor als achter de schermen meehelpen. Pieters zal in ‘Moord in Plan Oost’ een figurantenrol voor haar rekening nemen en heeft als lid van ONS (Oosterpark Nooit Saai) met veel plezier meegeholpen om het historisch materiaal te verzamelen dat als basis dient van het stuk.

Armenhoes

Vele uren bracht Pieters door in de Groninger Archieven op zoek naar foto’s, brieven en andere relevante documenten uit die tijd. Een briefwisseling die ze onder andere interessant vond was eentje waarin het Rode Kruis aangaf bij de gemeente het gebouw te willen gebruiken als ziekenhuis om gewonden van de Eerste Wereldoorlog in te verzorgen. Dat is nooit gebeurd omdat de oorlog eindigde. “Nog aansprekender vond ik de brieven van gewone mensen. Zoals een verpleegster die schrijft dat ze met een omweg hier naartoe fietst om op die manier een paar cent te besparen voor de pont die destijds vanaf de Gorechtkade hiernaartoe voer. Dat soort persoonlijk verhalen geeft een mooi beeld van vroeger.” Het was niet een verzorgingshuis zoals wij dat nu kennen, legt Pieters uit. In de beginjaren had je een mannen- en vrouwenafdeling. Dus ook echtparen leefden gescheiden van elkaar. Als voedselvoorziening werden er onder meer kippen en varkens gehouden. “We zouden dat nu inderdaad meer een opvanghuis noemen. In de volksmond werd het ook wel Armenhoes genoemd. Want dat was in de praktijk wat het was.”

Dorps

Indirect komen sommige van deze verhalen terug in ‘Moord in Plan Oost’. Zo wordt de geschiedenis niet helemaal vergeten. Deze aandacht voor lokale geschiedenis lijkt een thema in veel dingen waar Pieters haar schouders onderzet. In 2013 is door haar inzet de (f)luisterbank gerealiseerd. Een bijzonder vormgegeven bank in parkje Lindenhof. Het werd ontworpen door kunstenares Loes Heebink. Het bijzondere aan deze ontmoetingsplek is een sensor waar je je hand op kunt leggen. En als hij het doet – “hij kan niet zo goed tegen vuurwerk” – begint een verhaal af te spelen over de Oosterparkwijk. Pieters interviewde hiervoor destijds tientallen Oosterparkers. “Maar ook als hij het niet doet, voldoet de bank aan de functie, namelijk dat het een plek is waar je elkaar kunt ontmoeten.” Een project dat leuk is voor zowel Oosterparkers als andere mensen. Dat geldt natuurlijk ook voor ‘Moord in Plan Oost’. Iedereen is van harte welkom deel te nemen aan deze ‘bloedstollende detective’. Dat een waardig afscheid vormt van het oudste gebouw in de Oosterparkwijk. De wijk waar Pieters meer dan twintig jaar terug haar hart aan verloor. “Na mijn studie Nederlands hier in de stad heb ik onder meer in Berlijn gewoond en Amsterdam, maar ik voel me nergens zo thuis als in het oude gedeelte van de Oosterparkwijk. Het is een heel bewuste keuze om in het Blauwe Dorp te wonen. De dorpse sfeer vind ik heerlijk. Ik ga hier nooit meer weg.”

Speeldata

‘Moord in Plan Oost’ wordt op de volgende data opgevoerd: 4, 5 en 6 januari om 20.00 uur. 7 januari om 15.00 uur. 11,12 en 13 januari om 20.00 uur. 14 januari om 15.00 uur. Kaarten kosten 10 euro, met Stadjerspas 7 euro.
Kaartreservering: moordinplanoost@gmail.com, o.v.v. datum, Stadjerspasnummer en aantal kaarten.
Meer verhalen van Arjen J. Zijlstra

Auteur

Marc Jansen