Gay of net #nietgaygenoeg?

GRONINGEN

Sandro Kortekaas is grafisch ontwerper en runt samen met zijn echtgenoot galerie MooiMan. De laatste twee jaar is hij echter bovenal de drijvende kracht achter LGBT Asylum Support. Een organisatie die zich inzet voor LHBTI-asielzoekers.

Door Arjen J. Zijlstra

“Zonder idealisme krijg je niets voor elkaar”, zegt Sandro Kortekaas in zijn werkkamer, die zich in een zijvleugel van galerie MooiMan bevindt. De galerie is gespecialiseerd in beeldende kunst met de man als onderwerp. “Ook vanuit mijn grafisch werk heb ik altijd gewerkt voor instanties die de wereld ietsje beter willen maken en me beziggehouden met zaken die te maken hebben met homoseksualiteit.” Het was via de galerie dat Kortekaas vijf jaar geleden steeds meer persoonlijk betrokken raakte bij de kwetsbare positie van LHBTI’ers in bepaalde landen. In het kader van het Nederland-Ruslandjaar organiseerde MooiMan een tentoonstelling met Russische kunstenaars. Toen werd pijnlijk duidelijk hoe moeilijk het lag voor deze Russen om gewaagde kunst te exposeren zonder er in eigen land grote problemen mee te krijgen.

Boos

“Wij waren als galerie de enige met ferme kritiek op Rusland, over het feit dat homoseksuele Russische kunstenaars zich niet veilig voelden om hun werk te laten zien. Doordat we onze nek uitstaken op dat vlak, kwamen we ook meer in contact met LHBTI-vluchtelingen. Die expositie was voor mij echt een eyeopener waardoor ik me meer met vluchtelingen ben bezig gaan houden.” “Naar aanleiding van dat Ruslandproject plaatste ik een heel boze brief op Facebook. De kern van was: hoe kan het dat we, zoals de COC zo mooi zegt, onze vrienden en vriendinnen in Rusland omarmen, maar dat we ze ondertussen wel weer zonder slag of stoot naar hun land terugsturen waar ze niet veilig zijn?” De brief werd veel gedeeld en een week later zat Kortekaas zelfs te dineren in de Tweede Kamer met een geïnteresseerde Sharon Gersthuizen van de SP. Ze gaf hem veel tips over hoe hij bepaalde doelen kon bereiken. “Ze werd als het ware mijn maatje in de Tweede Kamer. Als ze in de gaten had dat ergens onrecht was, dan zei ze: ‘Hup, erachteraan! Staatssecretaris benaderen, je netwerk gebruiken.’ En dat werkte.”

Bezemkast

Kortekaas startte een petitie om aandacht te vragen voor de Russische LHBTI-asielzoekers in Nederland. “Er heeft aan de hand daarvan ook verandering plaatsgevonden in de wetgeving. De asielzoekers uit Rusland mochten niet meer terug worden gestuurd naar grote steden onder het mom dat het daar wél veilig zou zijn.” Zo boekte Kortekaas meer successen en kreeg hij het steeds drukker. “Daarom zocht ik naar een constructie om met meer mensen iets voor elkaar te krijgen. Met die gedachte heb ik eind 2015 LGBT Asylum Support opgericht. Dat was net op het hoogtepunt van de asielinstroom. En precies ook de tijd waarin zoveel meldingen kwamen van LHBTI’ers die zich niet veilig voelden. Het meest vreemde was in het azc in Bellingwolde. Daar was een groep van vier zo bang voor medebewoners, dat ze zich hadden opgesloten in de bezemkast. Elk uur moest de deur wel even open voor wat ventilatie.”

Begeleiden

LGBT Asylum Support, dat volledig afhankelijk is van donaties, heeft dan ook een aantal keren voor langere tijd opvang geregeld voor LHBTI’ers die zich in een azc onveilig voelden. Maar nu de grote migratiegolf achter de rug is, is Kortekaas vooral druk met het begeleiden van asielzoekers die niet worden geloofd door de IND. Soms boekt Kortekaas hierbij succes, maar veel vaker blijkt het vrijwel onmogelijk een negatief oordeel van de IND om te buigen. Kortekaas getuigt regelmatig in asielzaken en schrijft veel ondersteuningsbrieven richting de IND met betrekking tot de geloofwaardigheid van de vluchteling in kwestie. “Bij sommigen is het overduidelijk dat ze homoseksueel zijn en dan worden ze toch afgewezen. Toen ben ik me gaan afvragen: hoe kan dit!?”

Bewustwording

Een deel van het antwoord ligt volgens Kortekaas in de manier waarop de IND interviewt. “De nadruk ligt nu op het bewustwordingsproces en de acceptatie van je seksualiteit. Die gedachte erachter is op zich niet verkeerd. Maar je bent afhankelijk van de interactie van de asielzoeker en de interviewer. Je bent afhankelijk van de vertaler. En je bent afhankelijk van de intelligentie van de asielzoeker. Vooral mensen met een lage opleiding lopen vast in die gesprekken.” Zelfs als een rechter vervolgens toch oordeelt dat de vluchteling wel degelijk aannemelijk heeft gemaakt homoseksueel te zijn, kan de IND voet bij stuk houden. Dit gebeurde onlangs bij de Irakees Rian en zijn Hollandse verloofde Richard. LGBT Asylum Support begeleidt hen en startte een petitie die via de website van de stichting makkelijk te tekenen is: lgbtasylumsupport.nl.

Born this way

Rian, die zelfs beschoten zegt te zijn door zijn broer vanwege zijn geaardheid, is voor de IND #nietgaygenoeg. Deze hashtag riep Kortekaas vorig jaar in het leven in het kader van een petitie die hij startte toen de in Groningen verblijvende Mustafa het azc moest verlaten. De IND had ook zijn verhaal als ongeloofwaardig beoordeeld. In deze petitie pleit Kortekaas onder meer voor een onafhankelijke commissie met gedragsdeskundigen die ook hun oordeel mogen geven. Na overleg in Den Haag met D66, lukte het Kortekaas dat er namens alle coalitiepartijen een motie werd ingediend om de werkinstructie van IND naar LHBTTI-asielzoekers te verbeteren. Mustafa, die vanwege zijn geaardheid zwaar mishandeld zou zijn in Bagdad, woont inmiddels ruim een half jaar op de bed-bad-en-brood-boot op het Eemskanaal. De kans dat hij ooit Nederlander wordt lijkt klein. Vrijwel niemand twijfelt echter aan het verhaal van Mustafa: “Hij is born this way.”
Meer verhalen van Arjen J. Zijlstra

Auteur

Marc Jansen