Dag van de Grunneger toal: streektaal leeft!

GRONINGEN

De Dag van de Grunneger toal die gisteren plaatsvond bij de Groninger Archieven was een mooie, drukbezochte dag vol activiteiten in het kader van de Groninger moedertaal.

Met een breed en veelzijdig programma liet de organisatie zien dat de Groninger taal leeft. Het taalevenement dat jaarlijks in de Meertmoand Streektoalmaand plaatsvindt werd bezocht door zo’n 1.300 bezoekers. Jan Veldman, die onlangs werd uitgeroepen tot winnaar van de K. ter Laanprijs, opende de negende editie. Tijdens de opening vertelde Jan Veldman zijn verhaal over Groninger zijn. En zong hij liedjes over hoe hij, als privépersoon van over ver, tegen het Gronings en Groninger zijn aankijkt. Jan Veldman is geboren en getogen Grunneger (Doodstil), maar woont en werkt al geruime tijd in het westen. Veldman is veelzijdig schrijver, van toneelteksten en filmscenario’s tot tv-scripts en liedjes. Hij kreeg de zaal ‘plat’ met zijn hit ‘Doen ien Oskerd’.

Muziek in de Moedertaal

Jan Henk de Groot deed de muzikale aftrap in de Meziekkroug, waar Janneke Vos het dagprogramma presenteerde. De band 2 Körten – 2 Langen traden op en singer-songwriter Dion Bouwes en gitarist Dennis Krottje – de winnaars van het Grunneger Laidjesfestival 2017 – stonden ’s middags op het programma. Ook dit jaar was er aandacht voor streektaalmuziek van buiten de provincie. Deze keer waren Miriam “Mirre” Buthmann en Malte Müller van Die Tüdelband uit het Duitse Hamburg uitgenodigd. Zij brachten in de Meziekkroug eigenzinnige Indiepop-liedjes gezongen in het Platt-Duuts. Gert Sennema sloot de toaldag muzikaal af en bracht samen met zijn band Westkantstad nummers van zijn onlangs verschenen nieuwe album ‘Aarms wied open’.

Toekomst van het Gronings

Als opwarmertje van de Dag van de Grunneger toal was er afgelopen donderdagavond de eerste editie van de Grode Grunneger Oavend in het der Aa-Theater. Thema van de avond was de stand van het Gronings. Het werd al gauw duidelijk dat het Gronings nog lang geen dode taal is. Een stampvolle zaal die enthousiast meedeed aan een Grunneger quiz gehost door Ingeborg Nienhuis en Wiebe Klijnstra. Theo de Groot was spreekstalmeester en Herman Sandman behandelde in twee columns de houdbaarheid van het Gronings. Huisband VanDeStraat en Rooie Rinus en Pé Daalemmer – die als verrassing ook een paar liedjes speelden – maakten de avond compleet. Ook tijdens de Dag stond de stand van het Gronings centraal en de vraag hoe toekomstbestendig deze taal is. Studenten van de opleiding Minorities & Multilingualism (RUG) interviewden de bezoekers over het gebruik van het Gronings. Prof. dr. Goffe Jensma gaf een inleiding over het Groninger woordenboek in de vorm van een digitale database, met als werktitel ‘Woordwaark’. Zangeres Marlene Bakker gaf een lezing over haar zoektocht naar het Gronings leren spreken, schrijven en zingen. Deskundigen Goffe Jensma en Jan Glas van het Centrum Groninger Taal & Cultuur (CGTC) beantwoorden in hun lezingen de vragen van Marlene, die binnen deze setting de nieuwe generatie en de toekomst van het Gronings vertegenwoordigde. Ook het publiek was hier de deskundige, die gevraagd werd hun mening te geven over het gebruik en de toekomst van de Groninger streektaal. Christopher Bergmann gaf in zijn lezing zijn visie op een nieuw Groninger woordenboek en sprak onder meer over de mooiste Grunneger woorden en uitspraken.

Groninger literatuur

Het is deze week de Boekenweek en daarom was er tijdens de Dag volop aandacht voor nieuwe Groninger literatuur. Op de Toalmaart presenteerden boekhandelaren en streektaalorganisaties zich en er waren signeersessies van verschillende Groninger schrijvers en dichters. Er was een expo van de Drukkers in de Marge met bijzonder boekdrukwerk. Speciaal voor de Dag drukten ze een bijzondere uitgave van een gedicht van Tonko Ufkes voor zijn zestigste verjaardag. Willem Tjebbe Oostenbrink en Are Meijer namen de bezoekers in hun voordracht mee op reis door de Westerkwartierder poëzie. Louis Stiller presenteerde de Literaire kaart van Groningen en in het Oader café droegen Groninger schrijvers voor uit eigen werk.

En meer

Zanger en liedjesschrijver Bert Hadders gaf geen muziekoptreden, maar een lezing over het schrijven van Grunneger liedjes met tips en tricks. Er werden tijdens de Dag broescursussen gegeven door Piet Reitsema en Meike Stedema en de Verhoalenvertellers brachten onder grote publieke belangstelling mooie verhalen in en over het Gronings. Bezoekers van de Dag kregen bij vertrek de weggeefbundel ‘Tot woar of t gaait’ mee naar huis. De bundel bevat verhalen die eerder gepubliceerd werden op het digitale Grunneger magazine Oader. De Dag van de Grunneger toal en de Grode Grunneger Oavend werden georganiseerd door Centrum Groninger Taal & Cultuur (samenwerking Huis van de Groninger Cultuur en Bureau Groninger Taal en Cultuur (RUG)), Groninger Forum Bibliotheek, Stichting t Grunneger Bouk, en de Groninger Archieven. De Dag van de Grunneger toal wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Provincie Groningen.

Auteur

Albert-Jan Garama