‘Ik ben geen militair voor ‘t leven’

GRONINGEN

Frank Nuiver (33) diende in Afghanistan in een verkennerspeloton als schutter en medic op een pantserwagen. Nu rijdt hij op een ambulance en schiet alleen nog als portretfotograaf. Zaterdag is hij een van de veteranen met wie je kunt ‘speeddaten’ op het bevrijdingsfestival.

Door Arjen J. Zijlstra

“In de winter van 2007-2008 ben ik er vier maanden geweest. Ik was gestationeerd in Tarin Kowt, maar als verkenner heb ik denk ik zo’n 60 procent van de tijd buiten de compound doorgebracht. Het was voor mij een rustige uitzending. Vooral de eerste maand. Soms betrapte ik mezelf op de gedachte: ben je nou teleurgesteld dat er nog niks is gebeurd?”

“Ergens vond ik dat een bizarre gedachte, maar ik zou liegen tegen mezelf als ik niet zou erkennen dat ik er ook wel voor het avontuur heen ben gegaan. Nederland was daar voor wederopbouw en ondersteuning voor het Afghaanse leger. Zelf heb ik ook het gevoel dat ik daar goede dingen heb gedaan. Ik heb mensenrechten geschonden zien worden. Maar om nou te zeggen dat ik van tevoren al het idee had dat ik er daarom naartoe ging: nee. Jarenlang train je voor allerlei situaties en dan wil je ook wel een keer echt op uitzending.”

Verkenner

Als verkenner was Nuiver en het peloton waar hij bijzat veel buiten de poort te vinden. Soms een missie van een dag, soms zelfs wel een paar weken. “Wat een verkenner doet? Dat ligt ook maar net aan het type uitzending. In Afghanistan bestond een groot deel van het werk uit dingen in kaart brengen. Dus voordat er bijvoorbeeld een grote doorzoekingsactie gaande was, gingen wij al van tevoren naar het gebied toe. Dan kijk je: waar is activiteit, waar is geen activiteit.”

“Maar wat we ook vooral deden was met lokale bevolking praten natuurlijk. Met name in gebieden waar nog niet zoveel westerse coalitietroepen zijn geweest. Dus praten met politieposten, met stamhoofden. Dat soort dingen. We hadden onze eigen tolk, dat was heel fijn.”

“Op een gegeven moment was die tolk een aantal dagen weg. Wij vroegen: waar is die tolk heen? Toen bleek dat hij naar de begrafenis van een neef was. Zijn neef was vermoord omdat hij familie van onze tolk was. Na twee weken kwam die tolk terug en ging gewoon weer verder met zijn werk. Ik weet niet of ik in zijn situatie hetzelfde had gedaan. Maar hij bleef wel staan waarvoor hij stond, dat vond ik mooi om te zien. Datzelfde geldt ook voor de taliban. Waar zij voor staan, staat haaks op waar ik voor sta, maar ze zijn wel bereid te sterven voor waar ze heilig in geloven.”

Ontlading

Na een paar weken kwam het peloton voor het eerst onder vuur te liggen. Later die missie zou het nog een keer gebeuren. “Je weet dat het eens gaat komen, dus er is toch een soort van spanning. Als het dan zover is en het loopt allemaal goed af, dan valt er op dat moment wat van je af. Het is een ontlading. Het klinkt raar, maar iedereen was na afloop eigenlijk wel enthousiast.”

De beschietingen, die op grote afstand plaatsvonden, achtervolgen Nuiver niet in zijn dromen. “Je wórdt aangevallen en je schiet dan terug. En dat helpt. Ze schoten niet weer terug. Zo zie ik het eigenlijk. Het was al bijzonder hoe rustig we het hadden gehad, maar het zou pas helemaal bijzonder zijn geweest als er helemaal niks gebeurd was.”

Fotograaf

“Onveilig heb ik me nooit echt gevoeld. Ik heb gewoon een goede ervaring gehad. Maar ik reed ook nagenoeg nooit vooraan, want ik zat op de auto waar de pelotonscommandant ook op zat. Voor mensen die wel vooraan reden was er continue die dreiging van bermbommen. Er zijn echt wel een aantal jongens die daar nog heel erg last van hebben.”

“Dat het niet vanzelfsprekend is dat je als militair ongeschonden uit de strijd komt is iets waar Nuiver de laatste tijd nog regelmatig aan herinnerd wordt in zijn rol als fotograaf. “Ik ben bezig met een portretserie bij De Compound in Assen, daar wonen veteranen die niet meer zelfstandig kunnen wonen doordat zij psychische problemen hebben door hun missieverleden.”

“Sommigen zijn echt soldaat voor het leven. Dat vind ik wel mooi, maar ik denk als je er last van hebt dat het je misschien ook in de weg kan staan. Voor mij geldt het beslist niet dat ik militair ben voor het leven, maar voor mij als fotograaf daar is het wel een voordeel dat ik ook veteraan ben. Ik ben nog erg aan het aftasten vanuit welke invalshoek ik het ga benaderen. Maar ik probeer er wekelijks naar toe te gaan om er te praten met veteranen.”

Prijskaartje

“Voor mijn afstudeerproject aan de Fotoacademie vorig jaar heb ik ook heel lang de tijd genomen om de mensen die ik portretteerde eerst beter te leren kennen. Het is een serie portretten van mensen in Groningen die zoveel mogelijk los van het systeem proberen te leven. De grootste uitdaging was om ze onbevooroordeeld te fotograferen. In eerste instantie kan het lijken dat ze op een verpauperde plek wonen. Ik wilde juist tonen dat ze iets hadden opgebouwd. Los van of je hun visie op de maatschappij nou deelt of niet. De vraag die eronder ligt is: wat heb je nou werkelijk nodig om gelukkig te zijn?”

“In Afghanistan ben ik mezelf voor het eerst die vraag gaan stellen. Ik ben natuurlijk heel blij dat ik in Nederland geboren ben. We hebben een mooi systeem. Maar er hangt tegelijk wel een prijskaartje aan. Om een voorbeeld te geven, ik ben afhankelijk van mijn baan want de hypotheek moet wel betaald worden. Ik ben in gebieden geweest waar het leven compleet anders was dan hier, waar mensen echt nog in middeleeuwse omstandigheden leefden en ik kan niet zeggen dat ze daar nou per definitie ongelukkiger waren.”

Website: franknuiver.nl