Jos Jansen op de Haar met In Stad ‘Uitbarsting van kleur’

Iedere ochtend fiets ik naar de binnenstad van Groningen. De dag begint voor mij pas echt als ik een blik geworpen heb op de Martinitoren. Daar moet ik aan denken als ik in het Groninger Museum de prachtige overzichtstentoonstelling over 100 jaar De Ploeg bekijk. Mijn favoriete schilderij is van Job Hansen: Elzenboompjes, huizen en Martinitoren. In het nieuwe magazine van het Groninger Museum schrijft kunstkenner Wim Pijbes over dit schilderij: “Ik liep er recht op af, verleid door de aangename kleuren en ongekende frisheid. Wat je zegt ‘een dotje’. Een bescheiden formaat schilderij, uitgevoerd in sterk verdunde olieverf op triplex. Hansen verdunde zijn verf tot het uiterste en bracht dit vervolgens op met een brede kwast, met zijn vingertoppen en handpalmen. Onderwerpen vond hij, net zoals zijn kompanen van De Ploeg, dicht bij huis: stillevens, portretten en vooral landschappen in en rondom Groningen.” Mariëtta Jansen is conservator De Ploeg in het Groninger Museum. “Het bekende verhaal is dat Jan Wiegers naar Davos moest om te kuren en daar de belangrijke expressionist Ernst Ludwig Kirchner ontmoette. Wiegers raakte bevriend met Kirchner en hij raakte helemaal geïnspireerd door het expressionisme. De Ploeg kwam daarna tot een soort van kleuruitbarsting.” Dat resulteerde bijvoorbeeld in 1922 in ‘Landschap met rode bomen’ waarin Wiegers de heftige kleuren en primitieve vormen die hij in Zwitserland heeft opgepikt toepast op het weidse Groningerland. Hier breekt het Groninger expressionisme door, een nieuwe landschapschilderkunst dient zich aan. Egge Knol, mede-samensteller van de expositie: “Een van de opmerkelijke dingen van De Ploeg is dat ze naar buiten gingen en dat ze als eersten zo intensief het Noordgroninger landschap zijn gaan vastleggen. Landschapsschilderen was al heel lang populair, maar men ging altijd naar het pittoreske Drentse landschap. De Ploeg waardeerde het weerbarstige kleilandschap in Noord-Groningen.” Wie ook veel buiten schilderde is Vincent van Gogh. Hij is met vijf schilderijen vertegenwoordigd op de expositie. Mariëtte Jansen heeft een stipendium gekregen om te onderzoeken welke betekenis Van Gogh voor De Ploeg gehad heeft. “In 1896 was in het oude Groninger Museum een grote Van Gogh-tentoonstelling te zien. Er hingen 128 werken, vooral uit zijn Franse periode. In 1904 was er opnieuw een Van Gogh-expositie met hoogtepunten uit zijn werk. Wat hebben leden van De Ploeg daarvan opgepikt? Dat wil ik verder uitwerken. Bach, een belangrijke leraar van De Ploeg bezocht de tentoonstellingen van Van Gogh. Hij was razend enthousiast. Het is niet onaannemelijk dat hij zijn leerlingen gestimuleerd heeft om buiten te schilderen.”