Twee generaties klassewerk

GRONINGEN

Bill Venema (86) zou zijn loopbaan in het basisonderwijs – onder meer als docent, schoolhoofd en schrijver van onderwijsmethodes – zo weer over willen doen. Zijn dochter Marike Venema (59) zit er nog middenin als directeur van twee basisscholen.

“Als ik tegenwoordig een sinterklaasgedichtje van vier regels moet laten rijmen, ben ik wel een half uur bezig”, zegt Bill Venema lachend. “Vroeger vloeide alles zomaar uit mijn pen. Naast mijn werk op school schreef ik een onderwijscolumn voor het Nieuwsblad en voor radio-omroep RONO maakte ik elke week een lied op de actualiteit, dat ik zong met begeleiding van muzikanten. En ik schreef onderwijsmethodes. Zo deed ik nog allerlei andere dingen. Als ik terugkijk verbaas ik me erover hoe ik dat allemaal tegelijk heb kunnen doen.”

“In 1965 werd ik schoolhoofd op de Multatulischool, die pas was gebouwd in de Wijert. Het was een gouden tijd. We hadden de ruimte om nieuwe lesmethoden te proberen en ik had een heel leuk team om mij heen om het samen met elkaar te doen. En het begrip ouderparticipatie kwam op. Op een gegeven moment hadden we vijftig ouders die meehielpen. De sfeer was er heel erg een van: wij willen dat onze kinderen het beter krijgen dan wij.”

Na 26 jaar met veel plezier in het onderwijs te hebben gewerkt, kreeg Venema de kans om hoofdredacteur basisonderwijs te worden bij een uitgeverij. “Dat vond ik ook prachtig werk. Daarnaast bleef ik schrijven. Ik denk dat ik nu zo’n metertje aan publicaties heb staan, waaronder een vijftigtal boekjes met opdrachten voor Mini Loco.”

Huize Loco

Mini Loco is een educatief spel waar vrijwel iedereen die in de afgelopen 30 jaar basisonderwijs heeft genoten wel een keer mee gespeeld heeft. Je voert aan de hand van een opgavenboekje − op het gebied van taal, rekenen of iets anders − een opdracht uit met genummerde blokjes die je in een bepaalde volgorde legt in een plastic doosje. Als je klaar bent sluit je het doosje, draait hem om en opent hem weer. Zie je een mooi geometrisch figuur, dan is de opdracht geslaagd.

“Het Loco-systeem bestond oorspronkelijk uit 24 blokjes. Maar ik vond dat te veel voor één opgave. Alleen het lukte niemand om een werkend systeem te bedenken met 12 blokjes. Dat is mij uiteindelijk wel gelukt. Ik ben trots dat het zo’n succes is geworden. Mijn huis heet dan ook niet voor niks Huize Loco.”

Super

Wellicht dat ook Marike Venema over dertig jaar terugblikt en net als haar vader denkt: hoe heb ik dat allemaal kunnen bolwerken? Ze is zowel directeur van de Brederoschool in de Wijert als Karrepad in de Korrewegwijk. Waar haar vader te maken had met slechts zes klassen en de kassabonnetjes kon inleveren bij een gemeenteambtenaar, heeft zij respectievelijk 19 en 23 klassen onder haar hoede en voor elke school een miljoenenbudget te beheren – dat elk jaar net wel of net niet genoeg is.

Marike Venema: “Die uitdaging om op een creatieve manier alle ballen in de lucht te houden is juist ook wel een leuk onderdeel van het werk. Ik vind het onder andere belangrijk in te zetten op thema’s als wetenschap en techniek, vergroening, en duurzaamheid. Al dat soort leuke projecten die we doen rondom die thema’s, hangt aan elkaar van subsidies. Het schrijven van al die aanvragen is een rotklusje, maar als het dan uitpakt zoals je voor ogen hebt, dan is dat super natuurlijk.”

“Ik geniet ervan om samen als team iets positiefs neer te zetten, waarbij elke betrokkene tegelijkertijd ook de vrijheid ervaart om er op zijn eigen manier invulling aan te geven, zodat je samen voor de kinderen mooie dingen kunt bereiken. Toen ik werd gevraagd om directeur te worden bij de Brederoschool lag er een grote uitdaging. Nu komen mensen uit het hele land op bezoek. Zelfs uit Denemarken en Tsjechië komen er mensen kijken. En sinds maart vorig jaar ben ik dus ook directeur bij Karrepad. Ook op Karrepad bruist het, het is een geweldige school.”

Aandacht

Een van de veranderingen ten opzichte van vroeger is dat er meer individuele aandacht is voor leerlingen. Kinderen die minder goed kunnen meekomen worden niet automatisch doorgestuurd naar het speciaal onderwijs en kinderen die juist heel goed kunnen leren, krijgen ook aandacht op maat. “Je hebt nu niet meer dat een bepaald kind de professor wordt genoemd. Je mag gewoon slim zijn. En als je minder goed kan leren, zien we wat je wél kan.”

“Wel is er de nuance dat als er echt grote gedrags- en/of leerproblemen zijn het mooi is dat er nog de mogelijkheid is om naar een speciale school te gaan. Anders lijdt zowel de klas als dat kind zelf eronder.”

Alles draait om de juiste balans. “Je moet alles eruit halen wat erin zit en het liefste nog wat meer. Maar of ze nou presteren aan de onder-, de midden- of de bovenkant: je moet ze de hemel in prijzen dat ze het zo goed doen. Daar krijgen ze zelfvertrouwen van en het stimuleert om door te gaan.”

Pakje shag

Vanzelfsprekend moet er ook een balans zijn tussen inspanning en ontspanning. Maar zelfs ook op dat gebied is er veel veranderd. Bill Venema: “Ik rookte vroeger voor de klas en dan was het voor de kinderen feest als er twee kinderen naar het Overwinningsplein mochten om een pakje shag halen. Als je dat nou zou doen, ga je gelijk de gevangenis in bij wijze van spreken.”

Marike Venema: “Los van het feit dat we nu het inzicht hebben dat roken heel slecht is, kunnen we helemaal geen kinderen onder schooltijd naar de winkel sturen. Wij kunnen zelfs geen kind meer in een boom laten klimmen, want als het eruit valt krijgen wij een claim. We mogen alleen gecertificeerde speeltoestellen hebben. Op sommige punten slaat dat in het Nederland van nu een beetje door.”

Maar sommige dingen blijven als vanouds: “We vliegen Bill soms nog weleens in voor de klas. Dan vertelt hij bijvoorbeeld over de oorlog of over boekenschrijven. De kinderen hangen dan aan zijn lippen.”


Auteur

arjen.zijlstra