De warmte van koele kikkers

GRONINGEN

Kunstenaar Jasper Oostland schildert met name dieren – vooral veel boomkikkers – geplaatst in een menselijke setting. En doordat ze, zelfs met kleding aan, toch vooral dieren blijven is het resultaat vaak droogkomisch. “Die kikkers komen steeds terug.”

Door Arjen J. Zijlstra

Een kikker die nadenkend voor zich uitstaart aan een keukentafel; een sprinkhaan en een vlieg ingetogen aan een bar met enkele lege glazen voor zich; een kikker rustig wachtend op een parkbankje met een koffer naast zich… De dieren ogen bijna zonder uitzondering beschouwend en de schilderijen zijn ingetogen van sfeer. Toch hebben de werken van Oostland ook als kenmerk dat ze als snel een glimlach ontlokken. “Ik vind het leuk om mensen aan het lachen te maken met mijn werk, maar ik kan zelf ook niet goed benoemen waar hem dat precies in zit.”

“Een kikker staat natuurlijk heel ver van mensen af omdat ze zulke kleine hersentjes hebben. Als ik een aap zou schilderen in zo’n situatie, dan zou het anders voelen. Dat vind ik minder interessant. Zo’n kikker staat zover van ons af dat het weer grappig wordt. En tegelijkertijd is die uitdrukking van die kikker weer wel alsof hij diep nadenkt. Alsof er wel een hele grote binnenwereld in hem is.”

Pissebedden

In de gezinshuiskamer, waar Oostland ook zijn atelier heeft, zijn geen boomkikkers te vinden, maar wel verschillende andere dieren: een groot terrarium met Afrikaanse stekelmuizen en een aquarium met daarin een biotoop voor pissebedden. “Als kind was ik altijd al op zoek naar diertjes en beestjes. Daarnaast hield ik erg van striptekenen. Toen ik het idee kreeg om als afstudeerproject op Minerva een serie te maken van boomkikkers in een menselijke setting, kwamen die twee interessegebieden mooi bij elkaar.”

“Als je een huiskamer schildert die je normaal ziet in een woonblad, maar dan met een kikker op de bank, dan werkt het vervreemdend. Daardoor gaan mensen nadenken. Dit had ik als een soort uitleg gegeven bij mijn afstudeerproject. Want je kunt op Minerva natuurlijk niet zomaar zeggen dat je iets mooi vindt, je moet het wel kunnen uitleggen, haha. De laatste jaren ben ik af en toe ook weer wat cartoonachtiger gaan werken. Dus meer karikatuurachtige dingen of zoiets als de serie gekke spookjes die ik de laatste tijd maak, gebaseerd op de spookjes uit pacman.”

“Maar die boomkikkers ben ik juist wel weer realistischer blijven schilderen. Die lijken van zichzelf ook al stripfiguren met die grote ogen. Dat is waarschijnlijk waarom het mij destijds ook aansprak om er iets mee te doen. Verder is een praktisch punt dat ze met die vingers dingen kunnen vastpakken, dat kan een neushoorn niet. En ja, ik herken ook wel iets van mezelf erin. Door de stand van de ogen lijken ze een beetje in zichzelf gekeerd en ze zijn wat slungelig.”

Veiling

Toen Oostland afstudeerde in 1999 was er meteen al interesse in zijn werk. Verschillende galerieën toonden interesse en al tijdens de eindexamenexpositie verkocht hij een aantal werken. Nu bijna twintig jaar later zijn, naast andere dieren, de kikkers er nog steeds. “Ik dacht: met die kikkers ben ik straks wel klaar, die wil ik niet meer zien. Maar dat valt eigenlijk wel mee. Die kikkers komen steeds terug.”

De laatste jaren werkt Oostland bijna niet meer met galerieën maar brengt hij liever op eigen houtje zijn werk aan de man, zodat hij zelf de controle heeft over alles. “Ik heb bijvoorbeeld een aantal jaren achterelkaar een Open Atelier gehouden in mijn huis. Dan hingen er schilderijen door mijn hele huis. Dan verkocht ik ook aardig wat kalenders, ansichtkaarten en prints.”

“Tegenwoordig doe ik ook veel met Facebook. Eens in de twee weken veil ik een klein schilderij. Wie op zondag om 21.00 het hoogste bod heeft gedaan, die wint. Al dit soort dingen die bij het ondernemerschap komen kijken vind ik niet het leukste deel van mijn werk, maar ik heb dat wel nodig om te blijven doen wat ik het liefste doe. En dat is schilderen.”

Millimeterwerk

Wat vooraf wordt gegaan door veel schetsen en gummen en schetsen… “Ik vind het heerlijk om daarin te rommelen en zoeken wat ik wil. Tot het helemaal klopt voor mij. Dat zit in hele kleine dingen. Als je een lijn net een stukje anders zet, krijgt het opeens een heel andere ‘feel’. Dat is millimeterwerk.”

Rondom het afgebeelde dier bevindt zich vaak veel lege ruimte en een ander kenmerk is dat de weergave ‘vlak’ is. “Daardoor krijgt het iets wat ik grafisch noem. Ik heb bijvoorbeeld een schilderij gemaakt waarin een kikker een kwast vasthoudt, die kwast geef ik dan bewust heel vlak weer. Hij had die kwast ook richting de toeschouwer kunnen steker, zodat het iets dynamisch krijgt. Maar ik vind esthetisch die grafische weergave juist mooi. Dan laat je ook op de een of andere manier meer ruimte aan de kijker om zelf met het verhaal aan de haal te gaan. Het moment is niet al voor jou ingevuld.”

Minder gezellig

Op Oostland’s doeken staat in de meeste gevallen één solitair ogend dier afgebeeld en als het er wel meer zijn, dan is er van interactie amper sprake. “Ik had een opdracht van mensen die iets met een fiets wilden. Dat had ik niet helemaal begrepen. Toen ik een schets opstuurde, zeiden ze: ‘We willen dat je ons als kikker naast elkaar fietsend schildert.’ Maar dat wil ik echt niet, dus daar ben ik nog heftig over aan het nadenken. Twee kikkers die gezellig naast elkaar fietsen, dat komt er bij mij niet in.”

“Gelukkig heb ik die vrijheid. Er is anderhalf jaar wachttijd als iemand een opdracht heeft en ik wil daarnaast ook vrij werk maken. Dus ik durf ook wel te zeggen: dat wil ik niet doen. Terwijl ik denk dat als je twee naast elkaar fietsende kikkers op een ansichtkaartje zet, het wel een hit is. Misschien kan ik die kikkers op één fiets zetten en dat ze allebei een andere kant op kijken, dan wordt het wat minder gezellig.”

Kijk voor recent werk op: www.facebook.com/jasper.oostland of op jasperoostland.com