Ina Fekken: Kunst op het scherp van de snee

GRONINGEN

Wie de tentoonstellingsruimte – kerk of museumzaal – binnen komt, vindt haar installaties, OK, mooi, knap gedaan. Prachtige decoraties. Beetje traditioneel, misschien. Maar wie twee stappen verder zet, krabt zich op het hoofd. Er is iets. Maar wat precies?

Ina: ‘Voordat ik aan de Academie Minerva afstudeerde, heb ik aan de Hogere Landbouwschool de richting Milieukunde afgerond. Ik ben altijd bezig geweest met de grote voetstap van de mens op de planeet aarde. Dat onderwerp is steeds sterker naar voren gekomen in mijn kunst. Mijn installaties zijn steeds activistischer geworden.’

Activistischer, dat is zo, maar ook verwarrender. Misschien moet ik zelfs zeggen: bedrieglijker. Wat op een afstand harmonie en geborgenheid lijkt uit stralen, blijkt bij nadere beschouwing gebarsten, gebroken, bedreigend. Ina: ‘Mijn installaties zijn geen illustratie, niet letterlijk, ze schreeuwen hun betekenis niet uit, werpen die niet “in your face”. Je vormt zelf je verhaal. Soms samen met de toeschouwers om je heen.’

Spanning

Ina begon haar kunstenaars leven met schilderijen, waarbij ze gebruik maakte van papieren sjablonen. Die sjablonen ontwierp en sneed ze zelf uit en dat papierwerk werd steeds belangrijker. Ze nam de papieren restvormen op in haar schilderijen en besloot uiteindelijk op enig moment: ‘papier biedt mij meer interessante beeldende mogelijkheden. Het materiaal past juist door de fragiliteit beter bij mijn thema's. ‘

In 2010 levert Ina subtiel commentaar op de voedselverspilling die onze consumptiecultuur kenmerkt met haar installatie ‘Slingers’ in de kerk van Diepenheim. De installatie bestond uit slingers gemaakt van draad met kleine silhouetten van dode eenden. Van afstand leken het tere slingers, licht ritselend meebewegend bij een luchtvlaag. Pas als je dichterbij kwam zag je de beestjes hangen. Tegelijkertijd was de kerk versierd in het kader van het Oogstfeest, de overvloed feestelijk zichtbaar. Het is voor het eerst dat ze met haar installatie een actueel maatschappelijk thema aansnijdt die voor haar kenmerkend is geworden: door de spanning uit te werken tussen de vreugde van het oogsten en de verspilling van natuurlijke rijkdom.

Feest van de Geest

De mensen die tijdens het Feest van de Geest in 2016 de kerk van Schildwolde inliepen, konden bij binnenkomst zien dat de koorbank volledig omhuld was door een decoratief patroon van papier. (Daar kun je natuurlijk al over nadenken.) Wat betekent het dat in een kerk de koorbank omsluierd is, versluierd misschien. De inhoud van het patroon volgde uit het feit dat Schildwolde zich middenin het gaswinningsgebied van Groningen bevindt. Een inhoud die de traditionele decoratieve vorm als het ware deed exploderen. Het patroon bestond uit een ontelbare hoeveelheid boortorens. Boortoren naast boortoren naast boortoren. Boortoren op boortoren op boortoren. Boortorens als mannetjes die elkaar de hand gevend een ruimte afperken. Ina: ‘die installatie heeft veel losgemaakt. Hij ontroerde, associeerde, gesprekken ontstonden’

Zoveel, dat sindsdien Ina’s kunst een maatschappelijk/politieke betekenis gekregen heeft. Want dat is natuurlijk wat er gebeurt met een kunstenaar na zo’n klaroenstoot. Zo’n interventie in de ruimte van het publieke debat. In die ruimte dalen er nieuwe betekenislagen neer op de kunstwerken. De sculptuur “Huizinge 3.6” die Ina in 2017 in het Coda museum plaatste: was dat geen toren, geen uit boortorens opgebouwde ivoren toren? Was dat niet de opgestoken middelvinger van de macht? Ina’s statement uit 2016 heeft haar papierkunst een podium verschaft, waarop ze verstrekkende nieuwe beelden kan creëren. Zoals ze tijdens kunstmaand Ameland 2017 in de Westerlaankerk te Hollum met de installatie ‘BARST’ demonstreerde.

Golven

Wie door Groningen fietst of wandelt, ziet grazige groene weiden, welvarende boerenhoeves, schilderachtige dorpen, hartveroverende kerkjes op veiligheid biedende terpen. Maar daaronder rommelt het. Planten golven zich voort door de aarde. En in de kerkmuren zitten barsten.

‘BARST’ was de titel van haar installatie in Hollum. Een mozaïek van interfererende barsten onder de voeten van de toeschouwers. Dat zijn niet alleen barsten, dat zijn de voorlopige eindresultaten van de golven die zich onder ons bewegen. De zichtbare bewijzen van het feit dat wij wel denken op een geruststellend degelijke kerkvloer te staan, maar dat bij nadere beschouwing niets blijkt te zijn wat het is. In 2018 bedekte ze de grote tafel in de kerk van Uithuizen met haar barsten. Die barsten zijn niet alleen maar barsten in de vaste grond onder onze voeten meer, het zijn barsten in het weefsel van onze samenleving geworden.

Ina Fekken is een stem geworden. Dat is niet eenvoudig om als kunstenaar een stem te worden. Het kan makkelijk mis gaan. Kunst is alleen betekenisvol als het voortkomt uit een oprecht gevoeld thema, maar als het activisme wordt, is het geen kunst meer. Er is niemand die dat beter weet, dan Ina Fekken zelf. ‘Mijn kunst is kunst op het scherp van de snede’, zegt ze er zelf van. In haar atelier in Warfhuizen zoekt ze door. Naar wat de spanning tussen vorm en inhoud, vreedzame oppervlakte en onrustbarende diepte, haar nog meer kan vertellen over die voetstap, die al te grote voetstap, die wij met zijn allen op deze planeet gezet hebben.

Van 4 oktober tot 4 november exposeert Ina Fekken in Forma Aktua met werken, die een overzicht geven van haar ontwikkeling als kunstenaar.