Groningen herdenkt 80 jaar Kristallnacht

GRONINGEN

– De stad Groningen herdenkt de Kristallnacht, die bijna 80 jaar geleden in Duitsland plaatsvond, met een reeks activiteiten. De reeks begint op 4 november met een lezing door historicus Stefan van der Poel en wordt op 8 november afgesloten met de Herdenkingslezing door journaliste en schrijfster Pauline Broekema. Op 9 november wordt in Zuidlaren en Winsum de Kristallnacht herdacht.

80 Jaar geleden

Binnenkort is het 80 jaar geleden dat de Kristallnacht plaatsvond. In de nacht van 9 op 10 november 1938 werden in nazi-Duitsland duizenden synagogen, woningen en winkels van Joden vernield of in brand gestoken. Bijna honderd Joden werden in die nacht op straat vermoord. In de dagen erna werden nog eens 300 Joden vermoord of tot zelfmoord gedreven.

De naam Kristallnacht verwijst naar het vele glaswerk, zoals ramen van synagogen, dat tijdens deze aanvallen werd vernield. Van Joodse zijde werd later bezwaar gemaakt omdat de naam te eufemistisch zou zijn. Sindsdien worden in Duitsland ook andere namen gebruikt zoals Reichspogromnacht en Novemberpogrome 1938. In Nederland is de naam nog gangbaar.

Herdenking in Groningen

In de stad Groningen en in Winsum en Zuidlaren wordt de Kristallnacht en de nasleep ervan met een gevarieerd programma herdacht. Ook wordt stilgestaan bij het feit dat ook in onze tijd aangezet wordt tot haat en vervolging van mensen op grond van afkomst, religie en andere achtergronden.

Op zondag 4 november geeft historicus Stefan van der Poel in het gebouw van het Humanistisch Verbond een lezing met de titel ‘Een collectieve Europese herinnering aan de Shoah?’. In deze lezing staan de (on)mogelijkheden van een gemeenschappelijke Europese herinnering betreffende de Shoah centraal.

Predikante Esther Struikmans spreekt op woensdag 7 november in boekhandel Godert Walter over de gevaarlijke gevolgen van hate speech en discriminerende uitingen in 1938 én nu onder de titel ‘Woorden zijn niet onschuldig’.

Herdenkingslezing door Pauline Broekema

De afsluiting van het programma in de stad Groningen is bij wijze van uitzondering op (donderdag) 8 november. Voor deze datum is gekozen omdat dit jaar op 9 november (de eigenlijke datum van de Kristallnacht) de sabbat (joodse rustdag) begint. Om 20.00 uur vertrekt vanaf de Grote Markt een stille tocht naar de voormalige jeugdsynagoge aan de Folkingedwarsstraat. Hieraan voorafgaand (vanaf 19.45 uur) houdt historicus Stefan van der Poel een korte toespraak.

Vanaf 20.30 uur start in de jeugdsynagoge een programma gepresenteerd door Jacques J. d’Ancona. De avond begint met de herdenkingslezing door journaliste (NOS journaal) en schrijfster Pauline Broekema. Haar lezing is getiteld ‘Berichten bereikten de Hoendiepskade…’ en gaat over de onrust die de Kristallnacht veroorzaakte in de Joodse gemeenschap van Groningen.

Verder zijn er liederen door 4 Mei-Projekt, gedichten over de Kristallnacht door leerlingen van het Stadslyceum en het ontroerende lied Mijn kleine Kristallnacht van de Groningse singer-songwriter George Welling.

Zuidlaren en Winsum

Op 9 november wordt in Zuidlaren en Winsum stilgestaan bij 80 jaar Kristallnacht. In Synagoge Zuidlaren wordt de documentaire Treffpunkt Erasmus vertoond. Deze documentaire van Annet Betsalel vertelt het verhaal van twee Wehrmachtsoldaten die hun leven op het spel zetten door Joden te helpen

In de voormalige synagoge in Winsum is de speelfilm Denial te zien. De film gaat over de rechtszaak waarin de Britse holocaustontkenner David Irving zichzelf verdedigt.

Uitgebreide informatie over het programma Groningen herdenkt 80 jaar Kristallnacht:

www.kristallnachtherdenking.nl

www.synagogegroningen.nl

www.facebook.com/folkingestraatsynagoge

Organisatie:

Organisatie activiteiten stad Groningen: Werkgroep Herdenking Kristallnacht Groningen,

waarin vertegenwoordigd: Amnesty International, Stichting Folkingestraat Synagoge, 4 Mei-

Projekt, COC, Studio Anderlicht, Humanistisch Verbond, Platform Religie en Levensbeschouwing

Groningen.

I.s.m.: GRID Grafisch Museum, Stadslyceum, boekhandel Godert Walter, gemeente Groningen,

Stichting Een Joodse Erfenis, Vereniging Behoud Synagoge Zuidlaren.

Het complete programmaoverzicht is te vinden op www.synagogegroningen.nl