RUG-hoogleraar Bart Los: 'Het is de vraag of Verenigd Koninkrijk de brexit overleeft'

Nu de conservatieve partij van Boris Johnson in de verkiezingen van gisteren een grote meerderheid in het Lagerhuis heeft behaald, is de weg vrij voor een afscheid uit de Europese Unie per 31 januari 2020. Toch is de onzekerheid nog niet voorbij, zegt brexit-hoogleraar Bart Los van de RUG.

„Het bedrijfsleven weet nog steeds niet wat er gaat gebeuren. In het Noorden zijn bedrijven uitstekend voorgelicht door de overheid, maar het is nog altijd onzeker hoe het nu verder gaat.”

Hoe belangrijk is het Verenigd Koninkrijk voor ons?

„Heel belangrijk. Na Ierland wordt Nederland het zwaarst getroffen door de brexit. Dat heeft alles te maken met geografie. Vanaf Nederland is de afstand tot bijvoorbeeld Londen of Birmingham klein. We exporteren veel halffabricaten, maar ook bloemen. Daarnaast zijn er veel bedrijven die indirect betrokken zijn bij de export naar het Verenigd Koninkrijk, zoals vrachtwagens die goederen naar de haven van Rotterdam brengen.”

Hoe moet het verder na deze verkiezingen?

„Tot op heden was Johnson niet altijd even voorspelbaar, dus je weet nooit helemaal wat hij gaat doen. Het lijkt erop dat hij het al eerder gesloten brexit-akkoord opnieuw in stemming gaat brengen. Hij heeft nu zo’n grote meerderheid dat hij geen last meer heeft van de extreme rechtervleugel binnen zijn partij. Het akkoord komt er waarschijnlijk nu wel door. En daarna gaat het spannend worden.”

Spannend? Hoezo?

„Er wordt nu besloten op welke manier het Verenigd Koninkrijk en de EU handel gaan drijven. De brexit wordt weleens vergeleken met een echtscheiding. Voor kerst is duidelijk wie welke spullen krijgt. In het komende jaar wordt de zorg voor de kinderen geregeld. Dat is meestal veel ingewikkelder”.

Wat is daar zo ingewikkeld aan?

„Onder Theresa May (de voorganger van Boris Johnson, red.) is er een overgangsperiode afgesproken. Die loopt tot 31 december 2020. Deze staat ook in het akkoord van Johnson. Voor die tijd moet er een handelsakkoord komen, terwijl onderhandelen met een land waar het rustiger is, zoals Canada, al vijf tot zeven jaar duurt. Nu moet het in elf maanden.”

Hoe lang gaat de brexit nog duren?

„Dat is moeilijk te zeggen, maar het is nog lang niet voorbij. Een van de problemen is dat het land tot op het bot verdeeld is. De politieke scheidslijnen lopen dwars door families heen. Er gaat nog wel een generatie overheen voordat dat is opgelost. Het is ook de vraag of het Verenigd Koninkrijk dit als land gaat overleven. Dat de Noord-Ieren zich gaan aansluiten bij Ierland en Schotland onafhankelijk wordt, is geen onwaarschijnlijk scenario.”