Huize Weltevreden ontkroond | Harener Historie

In de rubriek Harener Historie verschijnt om de week een artikel van de hand van Eppo van Koldam. Van Koldam voelt zich betrokken bij de rijke geschiedenis van de oud-gemeente Haren.

In Harendermolen hebben zeker vier herbergen gestaan. De eerste en oudste is de herberg De Haardermolen (later Witteveen), de tweede De Nieuwe Haardermolen, de derde vanaf 1806 de eerste herberg van Jan Folkerts de Vries (nu Huize Weltevreden) en ten slotte de vierde vanaf 1828 de tweede herberg van Jan Folkerts de Vries (later Bolhuis en vervolgens Hoogenberg). Van deze herbergen is nu alleen nog Huize Weltevreden (Rijksstraatweg 4 te Glimmen) over. De Haardermolen is in 1920 afgebrand. Café Hoogenberg is in 1977 afgebroken en de herberg De Nieuwe Harenermolen is al veel eerder verdwenen. Ik verwacht volgend jaar in het blad ‘Harens Old Goud’ van de historische vereniging ‘Old Go’ een artikel over deze herberg te publiceren.

Herbergierster Grietje Freriks Pot

Na het overlijden van Luitje Pouwels in 1807 wordt zijn jonge weduwe Grietje (Freriks) Pot herbergierster op de Haardermolen. Zij is dus de buurvrouw en concullega van Jan Folkerts de Vries. Op 19 december 1818 neemt Grietje Pot een ingrijpende beslissing. Ze koopt op een veiling een pand te Haren voor f.2.577,-. Enige jaren eerder werd dit pand (nu ‘Poggibonsi’, Rijksstraatweg 171 te Haren) als volgt beschreven: “eene extra groote behuizinge, waarin zijn 4 grote vertrekken, koetshuis, stallinge voor paarden en beesten, eene groote tuin en appelhof, geschikt tot vele affaires, als inzonderheid tot een herberg, die in de behuizinge verscheiden jaren met goed succes is geëxerceert, zijnde de behuizinge de van ouds genoemde Kroon, staande ten westen in Haren aan de straat”. Grietje Pot maakt van het pand inderdaad weer een herberg. Ze verhuist naar Haren en stelt Harm Gerrits Vedder aan als kastelein op de Haardermolen. Eenmaal in Haren aan de slag, wil Grietje Pot ook meedelen in de voordelen van het bieden van huisvesting aan het gemeentebestuur. Tot dan toe heeft het gemeentebestuur uitsluitend gebruik gemaakt van de herberg De Jagtwagen van kastelein C. van Boekeren. En zo’n gemeentehuis in je herberg geeft aanloop, niet alleen voor de vergaderingen, maar ook voor aangiftes van geboorte en overlijden. Er valt dan altijd wel iets te drinken, is het niet om iets te vieren, dan is het wel om het verdriet wat te verzachten. Ze schrijft de volgende brief: “Dat ondergetekene Grietien Freerks Pot, weduwe van Luiten Pouwels, tans cateleinsche in den behuizing geteekent letter B nr 4 te Haren, nedrig en eerbiedig verzogt van weledele heer schout en van de edele assessorissen en den raat van de gemeente Haren, dat u mij mogt begunstigen met uw resiedetie of beenkomsten ten mijnen huize, terwijl ik dog zoo wel een ingeseten ben van de gemeente als C. van Boekeren, terwijl mijns bedenken mijne behuisinge zeer geschikt te zijn waarin u de gemeente besigheden in kunt uitoefenen. Twijfel niet of u zult deelnemen in mijn billijk en nedrig verzoek te meer u allen bekent is, dat ik een weduwe ben met eene dogter, die nog niet in staat is om haar broot te kunnen winnen. Edog ben er niet voor om C. van Boekeren uw residanties geheel af te nemen, maar mijnen begeerte is, dat het moge rolleren elk zijn jaar of zoals het u maar best beoordeelt”.

Het gemeentehuis in De Kroon

Intussen beginnen bij Grietje Pot (geboren in 1760) de jaren ook wat te tellen. Zij stelt haar voormalige buurjongen, die exact dezelfde naam heeft als zijn vader, Jan Folkerts de Vries jr aan als kastelein van De Kroon. En deze jonge kastelein smaakt het genoegen om eind 1825 een overeenkomst met het gemeentebestuur te mogen sluiten voor het bieden van huisvesting in 1826. De gegevens in de overeenkomst zijn duidelijk: Haren, wijk B, en De Vries jr. De herberg van Sr. te Glimmen, wijk C, heeft nooit De Kroon geheten en het gemeentehuis is daar nooit gevestigd geweest. Huize Weltevreden is ontkroond.