'Adios' is terug bij Het Houten Huis, met een troostzakdoek voor je verdriet

Met de reprise van<i> Adios</i> brengt Gronings jeugdtheatergezelschap Het Houten Huis opnieuw zijn hartverwarmende voorstelling over liefde en verlies op de planken. Met een uitgebreid randprogramma dit keer, van troostzakdoeken tot na-gesprekken onder begeleiding van een rouwtherapeut.

Ze was erbij toen haar vader ‘over ging’, van dit aardse bestaan naar die andere, onbekende en tot de verbeelding sprekende plek. Barbara Ennik (48), medewerker Marketing & Publiciteit bij jeugdtheater-gezelschap Het Houten Huis, weet hoe het voelt om een dierbare te verliezen. Ze kent de scherpte van de pijn, de diepte van het gemis. Daarbij: het onvermogen om te praten over dood, verlies en rouw.

Borduren en praten

Precies over deze thema’s gaat Adios, waarin de verloren geliefde van een oude vrouw op magische wijze weer tot leven komt. Adios beleeft, na 2010 en 2014, dinsdag in het Grand Theatre voor de derde keer zijn première. Tijdens de tour is een bijzondere rol weggelegd voor Ennik, die ook rouwtherapeut is en bij enkele voorstellingen een nagesprek begeleidt, samen met Mariele Mijnlieff. Ook kunnen bezoekers tijdens het gesprek troostzakdoeken borduren onder leiding van kunstenares Gea Koopman (45).

Het idee: mensen kiezen een woord en een kleur die ze doen denken aan iets wat of iemand die ze missen. Ze borduren een zakdoek voor Koopman, die er een kunstwerk van maakt dat aan het eind van de tournee wordt onthuld.

Met de troostzakdoeken en het nagesprek slaat Het Houten Huis twee vliegen in één klap: mensen gaan naar huis met een tastbare herinnering aan een dierbare én hebben gepraat over wezenlijk maar vaak ook verdomd lastige onderwerpen. ,,Dood en verlies horen zo bij het leven, maar zijn vaak nog heel gescheiden”, zegt Ennik. “Op deze manier hopen we bij mensen een verdiepende laag aan te boren, waardoor ook de voorstelling beter beklijft.”

Een leeg bed

Gefascineerd door de manier waarop wij met de dood omgaan, ontstond Koopmans zakdoekenproject ‘Het verdriet van’ geleidelijk nadat ze haar moeder verloor. Dat de zakdoeken een hoop losmaken, merkt ze steeds weer als mensen bij haar borduren – of alleen al ernaar kijken. ,,Het kiezen van één woord is vaak lastig, maar brengt mensen terug bij de essentie. Tijdens het borduren vertellen ze vaak over de persoon in kwestie. Er komen vaak levendige herinneringen terug.”

Waar Koopman ‘haar’ zakdoeken eerder aan een lange waslijn hing, zijn ze intussen verworden tot een nieuw kunstwerk: een bed met een kussen en sprei van zakdoeken. Het bed lijkt op het hemelbed dat een belangrijke rol speelt in Adios. ,,De platheid van het kussen en de sprei benadrukken wat er over blijft als je iemand verliest: een leeg bed”, zegt ze.

Wie denkt dat de voorstelling of het nagesprek alleen maar gaan over verlies en dood, heeft het mis. Ennik: ,,Het is niet allemaal zwaar en lastig. We praten over wie of wat je mist. Dat betekent lang niet altijd dat er iemand dood is. Het kan ook een vriendje of vriendinnetje zijn dat is verhuisd.”

Om het gesprek waar nodig op gang te brengen, zijn er vragen verzonnen over verdriet en gemis. Ennik geeft een paar voorbeelden. ,,Als je verdrietig bent, wat helpt dan om te troosten? Is er een geur die je herinnert aan degene die er niet meer is? Wat is het mooiste dat iemand ooit tegen je heeft gezegd toen je verdriet had?”

Niet de enige

Het is belangrijk en fijn, benadrukt ze, om te weten dat het normaal is dat je verdriet hebt als er een dierbare uit je leven verdwijnt. Dat je niet de enige bent. En dat het niet raar is dat je soms denkt dat je gek wordt van verdriet.

Ennik verloor niet alleen haar vader, maar ook haar eerste kindje Bent, vlak voor zijn geboorte. Een kinderpsycholoog zag haar worsteling en zei: kom maar naar mij. Een ervaring die haar, na het overlijden van haar vader, motiveerde om rouwtherapeut te worden. Om anderen te helpen dragen. Of ze zelf bang is voor de dood? Ze schudt van nee. ,,Mijn vader zei op zijn sterfbed: jeetje, wat een mooi licht. En hij ging. Sindsdien ben ik niet meer bang, omdat ik zag hoe vredig het ging.”

Dinsdag première, maar zondag al 'fysiek spel' en maandag try-out

De première van Adios is dinsdagmiddag in het Grand Theatre, Groningen (14.30 uur). Maandagmiddag is er een try-out, met een nagesprek en zakdoeken borduren. Op vertoon van een toegangskaartje is er zondag een gratis workshop ‘fysiek spel’ voor liefhebbers. Adios is de komende weken zestien keer te zien door het hele land. Het randprogramma varieert. Voor een compleet overzicht, zie www.hethoutenhuis.org.