Onhandig, onmachtig en achterdochtig: in deze audiovisuele simulator in Groningen kun je even ervaren hoe het is om dement te zijn

In Woonlandschap De Leyhoeve in Groningen krijgen zorgmedewerkers onderricht met een dementiesimulator. In een cabine beleven ze hoe het is om dement te zijn.

Daar sta je dan met je boodschappentas voor de deur. Hoe kom ik binnen? De sleutelbos moet ergens onderin de tas liggen, tussen een pak melk en een zakje boterhamworst. Als je hem eindelijk hebt gevonden, moet je kiezen welke sleutel op de voordeur past. Was het die met een rood, groen of zonder lipje? Je probeert ze een voor een uit. Bij de derde is het raak. Dan gaat de deur open en betreed je de woonkeuken.

Brein van een demente

Welkom in het brein van een demente. In Woonlandschap De Leyhoeve hebben ze er veel mee te maken. Het woonzorgcentrum naast de Euroborg in Groningen, dat in 2018 werd opgeleverd, telt 208 reguliere appartementen en 74 zorgsuites. Van de appartementen is de doelgroep 55-plus, van de zorgsuites moeten de bewoners een indicatie hebben. Onder hen lijdt een flinke groep aan (beginnende) dementie.

Foetushouding

Mensen met dementie verliezen langzaam het contact met de werkelijkheid, legt zorgcoach Annet van der Ploeg uit. ,,Hun geheugen en denkvermogen laten hen steeds meer in de steek. Op een gegeven moment herkennen ze hun woning niet meer of weten ze niet of hun ouders nog leven. In hun hoofd gaan ze steeds verder terug in hun kindertijd, totdat ze aan het eind alleen nog maar in foetushouding in bed liggen.’‘

Apraxie: onhandigheid

Dementie gaat gepaard met diverse symptomen. Een ervan is apraxie: onhandigheid in praktische zaken. Als voorbeelden noemt trainer Susanne Horrevoets dat mensen hun haar gaan kammen met de tandenborstel of dat ze met de afstandsbediening van de tv proberen te telefoneren, ,,omdat daar ook knopjes op zitten’‘.

De zorg voor dementen is volgens leercoach Rennie Jansen ,,best ingewikkeld’‘. ,,In elke fase van dementie moet je de patiënt anders benaderen. Zo kun je als verzorger goed weten hoe je iemand uit bed krijgt. Maar zo’n foefje kan van de een op de andere dag niet meer werken.’‘

Omgebouwde zeecontainer

Speciaal voor zorgmedewerkers en mantelzorgers is in Tilburg in 2012 een dementiesimulator ontwikkeld, die nu voor het eerst in het Noorden staat opgesteld. Het is een tot woonkeuken omgebouwde zeecontainer. Er zijn volgens Horrevoets veertig items in verwerkt die te maken hebben met dementie. ,,Zo kan zorgpersoneel in de huid van een dementerende kruipen. Niet ‘meten is weten’, maar ‘voelen is weten’ is ons motto.’‘

De verslaggever neemt de proef op de som. Eerst krijgt hij een rugzakje met een geluidsspeaker om. De ‘innerlijke spreker’ introduceert hem in de leefwereld van een demente man en geeft instructies over de dagelijkse bezigheden die hij moet verrichten, van het legen van de brievenbus tot het schrijven van een ansichtkaart.

Achterdocht

Telkens gaat er wat mis. We kunnen niet in detail treden, want dan is de verrassing eraf. Maar reken maar dat je wordt gefopt waar je bij staat. Je tast in het duister en voelt je onmachtig. Ook de dochter is in huis. Zij probeert je te helpen, maar in je achterdocht werkt ze je ook tegen.

Het is een mooie simulatie, die met de opkomst van virtual reality nog een hoge vlucht kan nemen. Maar ook deze audiovisuele trukendoos leert je al goed te verplaatsen in het impotent geworden brein van een demente. ,,Veel mantelzorgers komen er met tranen uit’‘, zegt Horrevoets.

Bekijk hieronder hoe het werkt in de dementiecontainer