Buurt voelt zich in pak genaaid om Skaeve Huse

GRONINGEN Aan de Hoofdweg bij Harkstede voelen bewoners zich niet serieus genomen door de gemeente Groningen bij de realisatie van een tiental Skaeve Huse op het kinderrijke streekje. De opvang is bedoeld voor notoire overlastgevers met enorme psychiatrische problemen die door woningcorporaties zijn opgegeven en in meer reguliere opvang niet te handhaven zijn.

Uit onderzoek blijkt echter dat er een flinterdun onderzoek is gedaan naar geschikte locaties in de gemeente. Bovendien staat er druk op het project omdat er een deadline is verbonden aan een forse rijkssubsidie. Daarnaast waarschuwen ambtenaren elkaar dat de buurt een ‘slachtofferrol’ aanneemt. 

Wie over de Hoofdweg vlak voorbij Harkstede de gemeente Groningen inrijdt, ziet aan beide zijden in bijna elke tuin een groot spandoek met kritische vragen over de Skaeve Huse. Op het perceel van het inmiddels ontmantelde bezoekerscentrum Meerstad moeten tien units komen waar mensen met zware psychiatrische- en verslavingsproblematiek gaan wonen. In het profiel van de doelgroep dat de zes hulpverleningsinstanties in november 2020 opstelden staat een casusbeschrijving van een zekere ‘Willem’: verslaafde man van middelbare leeftijd die zijn kinderen al jaren niet heeft gezien. Hij heeft twee kanten. Aan de ene kant vriendelijk. Aan de andere kant: ‘In de overlevingsstand geeft hij mensen al snel de indruk dat hij agressief is’.

Deze casusbeschrijving is opmerkelijk zalvend vergeleken met de casusbeschrijvingen die te lezen zijn in het oorspronkelijke plan uit 2017 voor de Skaeve Huse in Groningen. Die zijn aanmerkelijk rauwer en realistischer.

Casus 1: Meneer T ‘is de afgelopen tijd veel aan het drinken, zorgt voor veel overlast op straat (fluiten, schreeuwen tegen de hond, ruzie met mensen op straat)’.

Casus 2 gaat in op een meneer die verslaafd is aan drank en zichzelf verwaarloost: ‘Als hij onder invloed was, werd hij handtastelijk en gaf hij overlast in de buurt.’

Casus 3 beschrijft de omstandigheden van een Bosnische oorlogsvluchteling die niet te handhaven was in een afbraakwoning in de Timorstraat in Groningen. ‘Mogelijk werd er vanuit de woning gedeald. (…) Hij heeft het nodig om elk moment van de nacht naar buiten te kunnen als de onrust en de herbelevingen te erg worden’.

Casus 4 beschrijft een man die door overlast en vervuiling meerdere keren op straat is gezet.

Casus 5: Meneer S is na een schorsing van een jaar terug in de opvang nadat hij een medewerker naar de keel was gevlogen. ‘Hij is niet te hanteren en begint te schreeuwen zodra hij aangesproken wordt en dit bevalt hem niet’.

Casus 6: Cliënt M is 20 jaar verslaafd en jaagt zijn flatgenoten angst aan met zijn agressieve gedrag. ‘Onder invloed van middelen gaat hij over de balustrade hangen en bedreigt hij flatgenoten.’

Casus 7: Dhr M.R. ‘is al 20 jaar bekend met verschillende (fysiek en verbaal) geweldsuitbarstingen’.

Casus 8 behandelt een 50-jarige man met ‘suïcidaal en psychotisch gedrag’ en een ‘beperkte gewetensfunctie’.

Aldus het plan van aanpak uit 2017.

De keuze voor het perceel aan de Hoofdweg bij Harkstede lijkt voor de hand te liggen. Het perceel ligt braak, is eigendom van de gemeente en ligt in een relatief rustige omgeving. Punt is alleen dat het smalle fietspad langs de Hoofdweg veel door de talloze middelbare scholieren uit Harkstede en achterliggende dorpen wordt gebruikt. Bovendien wonen er tegenwoordig nogal wat jonge kinderen op dit tot voor kort wat duffe streekje.

Het onderzoek naar geschikte locaties binnen de gemeentegrenzen lijkt nogal mager. In Haarlem omvat een dergelijk onderzoek 267 kantjes en zijn er 70 locaties bekeken, zijn omwonenden bij het onderzoek betrokken en zijn de beoordelingen per criterium duidelijk te kwantificeren en te controleren. Groningen komt met een rijkelijk vaag zeven kantjes omvattend locatie-onderzoek, waarbij geen bewoner is betrokken, waarin zes plekken zijn bekeken en vijf om niet goed te herleiden of te controleren redenen afvallen, waardoor de Hoofdweg overblijft. Een ambtenaar geeft later in een mail aan een bewoner toe dat het ‘proces dat is doorlopen om de locatie te bepalen niet (is) vormgegeven door een totaal samenhangend locatieonderzoek. Meerdere locatie zijn los van elkaar en verschillend in tijd beoordeeld op geschiktheid. Het document dat wij daarover hebben gepubliceerd is datgene wat we hierover hebben kunnen herleiden.’

Het vertrouwen in een eerlijke en zorgvuldige procedure is compleet verdampt nu is gebleken dat er haast gemaakt moet worden met het project. Gevraagd waarom er zo’n summier onderzoek is gedaan en of er misschien een subsidie is verkregen waar een deadline in hangt, bevestigt de ambtenaar in voornoemde mailwisseling dat er inderdaad een subsidie is verkregen. Hij stelt vervolgens niet te weten of er een deadline is. Dat is vrij opmerkelijk: in de aankondiging in de Staatscourant staat de deadline gewoon omschreven. Groningen krijgt 500.000 euro voor het project. Voorwaarde: het geld moet voor 31 december 2022 zijn besteed.

Voor omwonenden is het helder: er wordt geen degelijk, uitgebreid onderzoek gedaan naar geschikte locaties in de stad omdat er druk ligt op het project. Ze worden gesterkt in die overtuiging door het feit dat de gemeente onderzoeksbureau Breuer/Intraval opdracht heeft gegeven voor een onderzoek naar de locatie aan de Hoofdweg. De vraag luidt niet of de risico’s van deze plek verantwoord zijn maar hoe ze beheersbaar zijn te maken.

Wat het vertrouwen ook bepaald niet vergroot, is de notitie ‘Aanpak communicatie opvang Hoofdweg’ die omwonenden in handen hebben. Daarin staat zwart op wit staat dat de bewoners in een slachtofferrol zitten.

Bij monde van zijn woordvoerster laat wethouder Roeland van der Schaaf weten dat de verkenning van de locaties ‘in eerste aanleg op hoofdlijnen is gebeurd met als doel om uit een groslijst van zes locaties, twee kansrijke locaties te vinden om die verder te vergelijken’. De afgevallen locaties zouden bewust niet concreet zijn geduid om onnodige onrust te vermijden. De locaties zijn afgevallen en komen ook niet meer in beeld. De Hoofdweg bij Harkstede is vervolgens als meest geschikte naar voren gekomen. ‘Deze locatie wordt nu verder onderzocht, met inzet van een extern bureau en met inbreng van omwonenden. Uit dat uitgebreide onderzoek zal blijken of de locatie ontwikkeld gaat worden’.

Gevraagd naar de kennelijke haast stelt de woordvoerster: ‘Wij hebben geen haast, maar willen wel voorzien in deze bijzondere woonfunctie in de gemeente’. Geen woord over (de deadline op) de subsidie.

Door Bram Hulzebos